* * * * * * O tu-czytam
tu-czytam.blogspot.com to strona z recenzjami: portal literacki tworzony w pełni przez jedną osobę i wykorzystujący szablon bloga dla łatwego wprowadzania kolejnych tekstów.

Nie znajdzie się tu polecajek, konkursów, komciów ani podpiętych social mediów, za to codziennie od 2009 roku pojawiają się pełnowymiarowe (minimum 3000 znaków) omówienia książek.

NIE KORZYSTAM Z AI.

Zapraszam do kontaktu promotorki książek i wydawnictwa.

Zabrania się kopiowania treści strony. Publikowanie fragmentów tekstów możliwe wyłącznie za zgodą autorki i obowiązkowo z podaniem źródła. Kontakt: iza.mikrut@gmail.com
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą religia. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą religia. Pokaż wszystkie posty

sobota, 6 lipca 2024

Jerzy Pietrkiewicz: Trzeci Adam. Opowieść o mariawitach

Iskry, Warszawa 2024.

Wiara

Obudowana została ta publikacja komentarzami - nie tylko związanymi z przypominaniem książek Jerzego Pietrkiewicza, ale też tematycznymi - żeby odbiorcy nie poprzestali na jednej perspektywie. "Trzeci Adam. Opowieść o mariawitach" to bowiem lektura dość sensacyjna i wpasowująca się mocno w trendy odchodzenia od religii - Jerzy Pietrkiewicz dostrzega tylko jedną stronę zakonu (który postrzega w kategoriach sekty), posłowie ma przywrócić równowagę i uświadomić odbiorcom, że rzeczywistość niekoniecznie wyglądała tak, jak w ujęciu komentatora. Ale nie zmienia to faktu, że czytelnicy najchętniej będą się zanurzać właśnie w mięsistej - i pełnej zaskoczeń - analizie tego, co miało się dziać u mariawitów.

Jerzego Pietrkiewicza interesuje zwłaszcza jeden aspekt zakonnego życia - i jest to życie seksualne za murami klasztornymi. Wczytuje się we wspomnienia pozostawiane zwłaszcza przez mariawitki - sprawdza, czy rzeczywiście w zakonie pojawiały się poligamiczne związki (i na jakich zasadach), a nawet dociera do dzieci zrodzonych z "małżeństw mistycznych" i próbuje dowiedzieć się, jak ułożyły się ich losy - ze względu na określone i rygorystyczne zasady dotyczące wychowywania takiego potomstwa. Szuka w międzyludzkich relacjach uczuć "świeckich" - sprawdza, czy uznawanie reguł mariawitów chroniło choćby przed zazdrością czy gniewem, próbuje zrozumieć charaktery sióstr, które godziły się na wprowadzane zasady. Szuka sensacji i jednocześnie zaprzeczania najbardziej obiegowym zakonnym regułom.

Najpierw Jerzy Pietrkiewicz przedstawia postać Mateczki, kobiety, od której wzięli się mariawici - i nawet jeśli ona sama jest przez wyznawców gloryfikowana, autor podsuwa czytelnikom tropy związane z cielesnymi uciechami, dla niepoznaki ubrane w wyrazy platonicznej czci i uwielbienia. Dość szybko wychodzi na jaw, że najwierniejszy mateczce człowiek nie może pozostać w sferze wyłącznie duchowej fascynacji - a to otwiera drogę do kształtowania charakterystycznych struktur już w obrębie samego zakonu. Mariawici w ujęciu Jerzego Pietrkiewicza to ludzie zainteresowani niemal wyłącznie utrzymywaniem relacji seksualnych w imię Boga - i ten kontrast według autora może być najbardziej atrakcyjny dla czytelników. Autor zbiera materiały i przedstawia to, co miało pozostać ukryte przed wzrokiem odbiorców, koncentruje się na tym, co najbardziej ludzkie - na potrzebie bliskości. Chce jak najpełniej zobrazować środowisko mariawitów, ale nie ukrywa niechęci do nich. Przytacza dokumenty i przeprowadza rozmowy, odkrywa tajemnice i relacjonuje to, co mogło wywołać skandal. Staje się mocno krytycznym przewodnikiem po zakonnym życiu - stawia na inne oblicze religijności. I nawet jeśli dzisiaj jego opowieści nie będą szokować tak bardzo, sama publikacja staje się ciekawym dokumentem - utrzymana w mocno sceptycznym tonie uświadamia czytelnikom, że nie zawsze deklaracje idą w parze z czynami. Potężny tom jest wypełniony silnymi uczuciami (także w obrębie narracji), może być potraktowany jako ciekawostka obyczajowa. Bez względu na stosunek emocjonalny do wątków religijnych - wszyscy mogą tu pochylić się nad sednem kontaktów interpersonalnych i stosunkiem do autorytetów.

sobota, 18 maja 2024

Opowieści biblijne

Harperkids, Warszawa 2024.

Stworzenie świata

Inspiracji twórcy historii dla dzieci szukają w różnych miejscach – często sięgają po motywy religijne, pamiętając, że sporo narracji dla najmłodszych bazuje właśnie na świętach i zwyczajach znanych z własnego domu. Niezależnie od wiary lub jej braku w rodzinie – warto poznawać biblijne motywy ze względu na dorobek kulturowy. W końcu tematy z Biblii bardzo często inspirowały artystów w różnych wiekach – w związku z tym nie da się przejść przez życie bez znajomości chrześcijańskich zagadnień, choćby ze względu na interteksty. Dzieci otrzymują narzędzie, które przyda się nie tylko w sezonie komunijnym jako przyjemny i niezobowiązujący upominek – ale też jako podstawa w nauce. „Opowieści biblijne”, książka w sztywnej i miękkiej oprawie, jest bogato ilustrowana i wypełniona podstawowymi opowieściami – punktami odniesienia dla rozmaitych odczytań. Można potraktować tę publikację jako zestaw kluczy i kodów kulturowych – przynajmniej wtedy, kiedy nie chce się zagłębiać w religijne motywy. Zresztą wybór tematów wskazuje też na uniwersalność pozycji: nie ma mowy o książce religijnej.

Opowieści bazują na konkretnych hasłach i wątkach z Biblii – zostały przetworzone tak, żeby nadawały się na relacje dla dzieci. Sporo w nich odwołań do wyobraźni – na przykład w przypadku opowieści o stworzeniu świata (tu zwracają uwagę szczegółowe opisy, wyliczanie tego, co pojawiało się na świecie i w jakiej kolejności – liczy się synestezja, zestaw wrażeń działających na fantazję dzieci. Tonuje się też mniej optymistyczne emocje – jeśli gdzieś ktoś się gniewa albo grozi – kwituje się to w tekście krótkimi frazami, niekoniecznie prowadzącymi do dalszych analiz. Wystarczy odnotowanie faktu, nie trzeba angażować w niego emocjonalnie dzieci – więc „Opowieści biblijne” mają też funkcjonować jako lektury przed snem, te, które nie przerażą i nie zmęczą odbiorców. Twórcy tego tomu nie szukają dodatkowych pytań, nie prowadzą dzieci w rejony, które odwracałyby uwagę od sedna historii. Skupiają się na przekazaniu w upraszczanej formie motywów biblijnych, nie ma jednak miejsca na reinterpretacje czy zmiany. Jedyne modyfikacje dotyczą tonowania nastrojów.

Tym, co rzuca się w oczy, jest mnogość barw. Chociaż nie ma tu bajek w klasycznym rozumieniu – książka jest bogato ilustrowana (a zestaw grafik podkreśla jeszcze kredowy papier czy ogólnie sposób wydania, ma się wrażenie, że to ekskluzywny produkt, wyjątkowy i cenny). Obrazki są ciekawe – nie infantylne (jak można by się spodziewać przy feerii kolorów), pomysłowe i z dużymi urozmaiceniami w kadrowaniu. To bardzo uprzyjemnia lekturę i sprawia, że dzieci chętniej będą sięgać po książkę – potraktują ją jako zestaw opowiadań pobudzających wyobraźnię. „Opowieści biblijne” to publikacja przygotowana z myślą o najmłodszych odbiorcach – którzy potrzebują pierwszego zetknięcia się z biblijnymi tematami (albo chcą lepiej zrozumieć zasłyszane gdzieś hasła). Przenoszenie treści przydaje się zwłaszcza tym dzieciom, które czytają już samodzielnie – raczej trudno sobie wyobrazić, że sięgałyby po Biblię w wersji dla dorosłych. Z kolei Biblia dla dzieci to twór, który wskazuje jednoznacznie na religijne przeznaczenie. Dla tych, którzy wolą świecką wersję – pojawiają się książki w stylu „Opowieści biblijnych”.

wtorek, 3 sierpnia 2021

Karolina Oponowicz: Bozie, czyli jak wygląda Bóg?

Agora, Warszawa 2021.

O co chodzi w religiach?

Wychodzi ta autorka z niezłego założenia: że dzieci są zainteresowane różnymi zagadnieniami, które mogą zaobserwować w swoim otoczeniu, a nie zawsze dorośli są w stanie udzielić im odpowiedzi i wyjaśnień na kolejne pytania. Z zestawu pytań dociekliwych odbiorców oraz odpowiedzi prezentowanych przez kilku przedstawicieli różnych religii i wyznań powstała książka „Bozie, czyli jak wygląda Bóg” - interesująca lektura otwierająca na różnokulturowość i ucząca równości. Nie chodzi tu o rywalizację i pokazywanie, które wyznanie jest lepsze, ciekawsze, bardziej barwne i ma do zaoferowania więcej. Raczej liczy się szansa zrozumienia, dlaczego sąsiad modli się w określony sposób, jak obchodzi święta i jak wyobraża sobie życie po śmierci. Tematy bardzo trudne, ale też bardzo interesujące pojawiają się w kolejnych rozdziałach. Dorośli rzadko zajmują się przedstawianiem otoczki religijnej: ci głęboko wierzący uznają, że dzieciom wystarczy wymijająca odpowiedź lub nakaz, by przyjmowały wszystko tak, jak jest to prezentowane w ich wspólnocie wyznaniowej. Ci niewierzący wolą często deklasować wszystkie religie. Tymczasem Karolinie Oponowicz udało się stworzyć książkę zaspokajającą podstawową ciekawość dzieci. Nie chodzi tu o przekonanie do którejkolwiek religii ani do zachęcanie do zmiany wiary. Nie ma w tym też wyrachowania, a wszystko to sprawia, że dobrze się tę książkę czyta nawet mimo dość agresywnych grafik. Na początku wszyscy duchowni przedstawiają się skrótowo, mówią, kim są, jaką rolę odgrywają w swoich wspólnotach, jak się do nich zwracać i jak wyglądała ich droga do duchowości. Pojawia się tu pani diakon z Kościoła luterańskiego, imam (muzułmański duchowny, który na co dzień pracuje w banku), mnich benedyktyn, rabin, prawosławny ksiądz i buddyjski lama. Każdy opowiada o wyobrażeniu Boga w swojej religii, pojawia się też „komiksowe” przedstawienie najważniejszych postaci z różnych wiar. Rozmówcy Karoliny Oponowicz oprowadzają po swoich świątyniach. W pewnym momencie odpowiadają też na różne pytania dotyczące zwyczajów i religijnych dogmatów – to znów okazja do wyjaśniania szczegółów dotyczących „inności”, strojów, świąt czy sposobów na dołączenie do wspólnoty. Mnóstwo miejsca na trudne pytania i zagadnienia, które trzeba wytłumaczyć wprost, tak, żeby wszystko stało się zrozumiałe dla najmłodszych. Bardzo przydatna jest ta książka, przynosi wiele ciekawostek i wiele informacji, które pozwolą dzieciom zrozumieć, dlaczego ludzie różnią się od siebie – i które jednocześnie wskażą, że nie można deprecjonować innych z powodu ich wyznania, bo wszystko naprawdę sprowadza się do tego samego. Dobrze, że taka publikacja powstała, że oddaje się w niej głos przedstawicielom różnych religii – to najlepszy sposób na uchwycenie istoty wyznań. W świecie, w którym ciągle brakuje miejsca na tolerancję i akceptowanie innych ludzi razem z ich wyborami życiowymi Karolina Oponowicz znajduje sposób na przekonanie najmłodszych do refleksji.

piątek, 19 lipca 2019

Grzegorz Polakiewicz: Żyje się tylko raz

Znak, Kraków 2019.

Radość istnienia

Chodzi sobie Grzegorz Polakiewicz, przemierza ogromne przestrzenie, udaje się na osobiste „pielgrzymki”, zaliczając dystanse, o których w pełni zdrowi ludzie nie chcą przeważnie nawet myśleć. Ale ten człowiek własnym zachowaniem i życiową postawą próbuje przekonać innych, że nie ma rzeczy niemożliwych, warto spełniać marzenia, a do tego – zaufać Bogu. Jeśli ktoś nie lubi kaznodziejskich tonów i ciągłego odwoływania się do roli modlitwy, do dawania świadectwa i do wyznań religijności – nie znajdzie w tej książce wiele dla siebie, bo Polakiewicz jako autor przede wszystkim ma do wypełnienia misję: dzielenie się swoim podejściem do wiary, namawianie innych, żeby zwrócili się do Boga. Owszem, bywa to irytujące, męczące i tendencyjne, ale przez lekturę warto przejść z innego powodu. Oto człowiek, który po amputacji części nogi, zdobywa świat i przyjaciół, urzeka serdecznością, otwartością i pełnym optymizmu podejściem. Oto człowiek, który w każdym napotkanym – czy to przechodniu, czy bezdomnym – widzi kogoś, z kim warto porozmawiać, komu warto pomóc lub przynajmniej przynieść ulgę w cierpieniu. Bezinteresownie pomaga, wydaje się aż nienaturalny w swoim dążeniu do bycia dobrym w chrześcijańskim rozumieniu. A przecież dzięki takiej postawie przeżywa wiele przygód.

Pisze Grzegorz Polakiewicz między innymi o tym, kogo do tej pory spotkał na swojej drodze – i nie ma w tym chwalenia się znajomościami ani budowania wizerunku celebryty: taki przegląd może za to funkcjonować jak potężna dawka motywacji dla czytelników. Nieszablonowym podejściem do codzienności da się wiele zdziałać, a skoro autor nie nastawia się na nagrody ani na korzyści dla siebie – każdy dzień przynosi mu miłe niespodzianki. Wziął się Polakiewicz za napisanie książki o własnych doświadczeniach za namową kolejnych rozmówców, którzy docenili obfitość ciekawych spotkań i anegdot, jakie autor ma w zanadrzu. Jednak z narracją książkową, z dużą formą niezbyt dobrze sobie radzi: miała to być autobiografia, może wyznanie – wyszło trochę chaotycznie, pobieżnie i bez pomysłu. Dominuje nastawienie na nawracanie czytelników – dużo lepiej wypadłaby ta lektura jako forma zwierzenia, pokazywania konsekwencji własnych postaw – a nie ciągłego namawiania do wiary. Wystarczy już, że autor rejestruje kolejne „cuda” w swoim życiu, że omawia efekty spotkań z duchownymi i relacje z najsławniejszymi kościelnymi hierarchami – nie musi dodatkowo wciąż powtarzać, że wszelkie szczęśliwe zbiegi okoliczności to efekt modlitw. I to nie ze względu na ograniczenie grona czytelników, a z uwagi na to, że mógłby bardziej skupić się na rejestrowaniu kolejnych ciekawych doświadczeń przemawiających do odbiorców znacznie lepiej niż same deklaracje.

Na szczęście są jeszcze sławy, które będą po swojemu portretować Grzegorza Polakiewicza. Oczywiście, tworzyć mu laurki do książki-wizytówki, ale też – wprowadzać trochę uśmiechu i odsuwać patos. Komentarze przyjaciół to zawsze sposób na uzyskanie innego punktu widzenia na już zaprezentowane sytuacje – ale też dowód na to, dlaczego warto otwierać się na innych i być życzliwym wobec wszystkich. Naiwna trochę jest ta opowieść, ale dla autora ważna – stanowi bowiem jego portret, wyjątkowy sposób na autoprezentację.

niedziela, 19 lutego 2017

Billy Graham: Dobra Nowina. Historie biblijne

Dreams, Rzeszów 2016.

Kazania

Rozmaite biblie w wersji dla dzieci, wyciągi z Pisma Świętego pozwalające zapoznać się z podstawami chrześcijaństwa już kilkulatkom są w swojej wymowie ponadczasowe. Nadają się przecież nie tylko na lekcję duchowości – ale i na prezenty z okazji świąt – są cenione przez tych krewnych, którzy chcą zadbać o wychowanie dziecka w duchu chrześcijaństwa oraz przez tych, którym nie w smak konsumpcyjny wyścig. Można zżymać się na podobne wydawnictwa – ale warto też pamiętać o znaczeniu chrześcijaństwa jako kodu kulturowego: bez znajomości fragmentów Biblii dzieci nie nauczą się w porę rozpoznawania intertekstów w sztuce czy literaturze, nie nabędą sprawności, którą mają starsze pokolenia. W Heaven (odnodze wydawnictwa Dreams) ukazała się publikacja kierowana do najmłodszych, imponująca w rozmachu realizacyjnym, a i dość obszerna. „Dobra Nowina. Historie bibliojne” to książka, która już z założenia ma być prezentem (na przykład z okazji Pierwszej Komunii dziecka). Ma miejsce na wpisanie adresata, ofiarodawcy oraz okoliczności wręczenia. Nic dziwnego, tego typu publikacji raczej nie kupuje się na rozrywkową lekturę czy do ćwiczenia czytania.

Wyboru tekstów dokonał Billy Graham, jest on też autorem ich opracowania, czyli mikrokazań, jednoakapitowych komentarzy do przeczytanych właśnie treści (a pochodzą one z prawdziwych kazań). Proponuje przejrzystą konstrukcję tomu: dzieli książkę na dwie części, w miarę równe. To odpowiedniki Starego i Nowego Testamentu. Potem wybiera konkrety motyw, dbając o zachowanie chronologii (ale w pierwszej części – nie o ciągłość postaci, co zrozumiałe). Przeprowadza małych odbiorców między innymi przez stworzenie świata czy motyw Arki Noego, przedstawia historię Samsona, Dawida i Goliata… oraz mnóstwo drobnych relacji, które nie mają charakteru przypowieści, a nawet nie funkcjonują w świadomości dzieci ani dorosłych, bo nie przebiły się do wyobraźni artystów. Graham podaje źródło cytatu – jeśli biblijna opowieść jest skondensowana, a do tego zrozumiała i przystosowana do percepcji dzieci – stara się zachować ją w naturalnym brzmieniu (cytat zaznaczony jest kursywą). Jeśli konieczne są skróty bądź streszczenia, Billy Graham wprowadza drobne kilkuzdaniowe własne wstawki, które pozwalają dzieciom zorientować się w wydarzeniach – a nie zniechęcają trudnym językiem lub archaicznym stylem. Potem pojawia się „komentarz” Grahama – bardzo krótkie i ogólnikowe odwołanie do rzeczywistości dziecka, jego odczuć i potrzeb w zestawieniu z biblijnymi bohaterami i ich zachowaniami. Tu autor bardzo chętnie zadaje pytania, zamieniając się niemal w księdza na rekolekcjach lub katechetę – chce, by najmłodsi analizowali swoje postawy i poznawali uczucia, a także żeby dokonywali ocen samych siebie, co ma im pomóc stać się lepszymi ludźmi. Billy Graham traktuje swoją pracę jak misję, zależy mu przede wszystkim na krzewieniu wiary – wciąż przypomina, że Bóg kocha i wybacza, ale też – że należy się modlić czy żyć, przestrzegając przykazań. Jednokierunkowość wysiłków sprawia, że faktycznie tylko najmłodsi mogą przeżywać lekturę w taki sposób, jak zaplanował to sobie Graham. Szuka on połączenia tomu z historiami biblijnymi – z kościelnymi kazaniami odwołującymi się do sumień. Ale „Dobra Nowina” zwraca uwagę w pierwszej kolejności opracowaniem graficznym: Scott Wakefield tworzy tu wielkoformatowe ilustracje, które mają intrygować dzieci swoją „prawdziwością” (to styl charakterystyczny dla publikacji o tematyce religijnej, obrazki naiwne, ale z grami światłocienia i imitacją „realistycznych” scenek; naiwność objawia się zwłaszcza na młodych, ładnych twarzach postaci).