Marginesy, Warszawa 2026.
Najdłuższa podróż
To jest książka, która wgniata w fotel. Książka, która funduje emocjonalny rollercoaster. Książka, która nie powinna w ogóle istnieć, bo kiedy istnieje, to pokazuje, jak miałkie mogą być fabuły, kiedy na zwykłe życie patrzy się w zwykły sposób. Fredrik Backman przeszedł samego siebie i stworzył coś, co wymyka się opisom.
Najpierw siedmioletnia Elsa. Dziecko nad wiek rozwinięte i jednocześnie społecznie niedopasowane. Dziecko, które najprawdopodobniej ma zespół Aspergera, ale takich diagnoz nikt nie będzie tu stawiał, nawet nie są potrzebne. Elsa to po prostu dziecko prześladowane przez rówieśników, a w domu – bez przerwy czytające. Elsa zwykle irytuje swoją mamę (tata i tak się wszystkiego boi, więc nawet nie stara się zrozumieć córki), a sąsiedzi traktują ją jak uprzykrzonego bachora, który wtyka nos w cudze sprawy. Elsa wie dużo, dużo rozumie i wielu rzeczy się domyśla, ma przecież prawie osiem lat. Ale – jak każde osamotnione dziecko – potrzebuje ochrony przed światem. I taką ochronę zapewnia jej babcia. Babcia jest szalona. Robi wszystko, na co ma ochotę. Zachowuje się tak, jakby reguły z dorosłego świata jej nie obowiązywały. Wymyśla niezwykłe sposoby na pokonanie wrogów – i bez przerwy wpada w tarapaty, z których potrafi się wykręcić. Ta babcia to z jednej strony stereotyp (bo najbardziej na świecie kocha swoją wnuczkę i zrobi dla niej wszystko; a w łamaniu reguł zachowuje się jak dziecko, czyli najlepszy towarzysz małego bohatera), a z drugiej – ktoś, kto wymyka się schematom. Babcia jest naprawdę niezwykła. Tylko że umiera. Na samym początku książki, umiera na cholernego raka i nie może na to nic poradzić. Może za to pożegnać się w swoim stylu ze wszystkimi bliskimi. Babcia była świetna w opowiadaniu baśni – a w każdej z nich zawierała jakąś podpowiedź na uporanie się z codziennymi problemami. Teraz babcia wysyła Elsę na misję. Trzeba dostarczyć różnym ludziom listy, w których babcia pozdrawia i przeprasza. Elsa to wie, bo wszyscy zbywają ją tą wiadomością. Zanim wprowadzą do własnej historii. Historii bardzo często nieprzeznaczonej w ogóle dla dzieci. Już pierwszego dnia Elsa musi spotkać się z Psiotworem i Potworem. Psiotwór to ogromny pies, którego trzeba ukrywać przed lękliwymi mieszkańcami, Potwór to człowiek, który jest równie ogromny i nosi w sobie traumy, które nie pozwalają mu na zwyczajne funkcjonowanie. Ale to oni będą strzec bezpieczeństwa Elsy i to oni rozumieją najlepiej, o co chodzi ze światami przywoływanymi przez babcię. Podróż będzie długa, a odkrycia kolejnych relacji, które łączą bohaterów – i przy okazji wyjaśnienia, dlaczego niektórzy są tacy, jacy są, mogą zaskakiwać. Fredrik Backman wykazuje się tu przede wszystkim znakomitą umiejętnością prowadzenia obserwacji i głębokim zrozumieniem procesów psychologicznych. Pokazuje prywatne baśnie poszczególnych postaci i unika przy tym naiwności. Nawet perspektywa dziecka nie infantylizuje opowieści – za to bardzo dobrze tłumaczy kolejne mechanizmy. Jest w „Pozdrawiam i przepraszam” błyskotliwość i szczerość, jest ogromny ładunek uczuć i wiadomości, które nie zawsze chce się usłyszeć. W tym świecie nie ma łatwych rozwiązań, wszystko trzeba wywalczyć i wypracować, a do tego – należy wyjść ze swojej strefy komfortu i otworzyć się na innych, którzy też mają własne problemy. Ale u Backmana liczy się efekt, a ten olśniewa.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz