Mark Brzezinski, Olga Leonowicz w rozmowie z Anną Pamułą: Partnerstwo

Agora, Warszawa 2026.

Związek

Prawdopodobnie mało kto wyobraża sobie, jak wygląda praca ambasadora, tym bardziej – ambasadora USA w Polsce. I Mark Brzezinski też o wszystkim otwarcie opowiadać nie będzie, raczej dyplomatycznie poprześlizguje się przez kolejne zagadnienia, ale zrobi to przynajmniej z humorem i interesująco dla szerokiego grona odbiorców, dla tych, którzy nie chcą się wikłać w sprawy polityczne ani poznawać kulis spraw między państwami. Anna Pamuła rozmawia z parą funkcjonującą w niesformalizowanym związku, bo Mark Brzezinski do rozmowy zaprasza też Olgę Leonowicz, swoją partnerkę – trochę dla ocieplania wizerunku, a trochę, żeby pokazać różne aspekty bycia ambasadorem. „Partnerstwo” to książka wypełniona interesującymi fotograficznymi portretami i trochę przedstawiająca wyzwania, z jakimi muszą się mierzyć dyplomaci.

Oczywiście nie na wszystkie pytania będzie bohater tomu odpowiadać oględnie: jest po prostu bardziej wylewny w jednych tematach, a inne nie pojawią się w książce, żeby nie pozostawiać czytelników w przekonaniu, że o czymś mówić nie wolno. A skoro nie da się zbyt wiele powiedzieć o części działań, Mark Brzezinski akcentuje te, które należały do wybieranych przez niego strategii: tłumaczy między innymi, dlaczego pojawił się z flagą mniejszości seksualnych – angażował się w kwestie równości płci czy walkę o prawa osób z niepełnosprawnościami. Zwraca uwagę na różnice w mentalności między Polakami i Amerykanami, opowiada też o współpracy z przedstawicielami różnych rządów – i różnych stron politycznych. Próbuje wyjść z cienia ojca – Anna Pamuła przyznaje, że dla jej pokolenia ten ojciec nie jest już postacią charakterystyczną czy istotną, ale starsi z pewnością będą wciąż dokonywać porównań. Zresztą nie da się inaczej, bo i sam Mark Brzezinski bardzo często zastanawia się nad prawdopodobnymi reakcjami rodzica. O mamie wypowiada się znacznie bardziej serdecznie – wciąż stara się podkreślać znaczenie bliskich w codziennych wyzwaniach, także tych zawodowych, ale jednocześnie bardzo chroni prywatność i o osobistej przeszłości nie opowiada, koncentrując się na Oldze. Olga Leonowicz funkcjonuje tu jako kobieta, która nie zamierza pozostawać w cieniu partnera, rozwija własną karierę i najbardziej zastanawia się nad prawami kobiet w Polsce – czy nad (nie)obecnością płci pięknej w dyplomacji. To ona będzie zwracać uwagę na małżonków ambasadorów – ludzi bezustannie ocenianych i prowadzących własne działania na rzecz wspierania partnera bez wynagrodzenia czy podstawowych świadczeń, to ona będzie podkreślać wyzwania, jakie czekają na osobę, która zdecyduje się funkcjonować w kulisach polityki. W „Partnerstwie” Olga Leonowicz sprawia wrażenie, jakby zawsze wiedziała, jakich wyznań się od niej oczekuje – i konsekwentnie je wprowadzała do opowieści. Ale może też podzielić się z czytelnikami wieloma wartościowymi spostrzeżeniami na temat obecności kobiet w życiu publicznym. Może stanowić wzór dla wielu – nauczyć jednocześnie przebojowości, wrażliwości i obecności na własnych warunkach, zupełnie jak w wywiadzie.

Jest to książka autoprezentacyjna, co do tego nie ma wątpliwości – ale stworzona została tak, żeby zapewnić czytelnikom trochę wzruszeń i trochę materiału do przemyśleń. To, co pod powierzchnią, jest równie ważne jak to, co wielokrotnie powtarzane. „Partnerstwo” to nie tylko kreacja, ale też ujawnienie – w granicach możliwości – przepisu na współczesny, nietradycyjny związek.

Feluś i Gucio poznają cyferki

Nasza Księgarnia, Warszawa 2026.

Układanka

Z takim zestawem poznawanie cyfr już nikomu niestraszne. Drewniane pudełko, a w środku… 46 puzzli ze sklejki – to coś w sam raz dla maluchów, które muszą opanować sztukę liczenia i chcą w tym celu wykorzystywać ciekawe zabawki edukacyjne. Do tego Feluś i Gucio, czyli chłopiec i jego pluszowy miś – para, która już niejeden raz przedstawiała maluchom to wszystko, co w najbliższym otoczeniu ważne. Wykorzystanie lubianych bohaterów byłoby nawet niepotrzebne (chociaż sprawdzą się jako wabik dla fanów cyklu), bo największą radość zapewnią najmłodszym odbiorcom same puzzle.

Cyfry od 0 do 9 zostały tu przedstawione dzięki układankom. Kolejne puzzlowe cyfry mają swoje tematy: piłki, samochody czy klocki, w dodatku na tłach o konkretnym kolorze, tak, żeby nie było wątpliwości, który element należy do którego zestawu. Puzzle układają się w graficzne cyfry (każda złożona z tylu elementów, ile reprezentuje, można zatem odliczać poszczególne klocki). Jakby tego było mało, pojawia się jeszcze zróżnicowanie wielkości: od najmniejszej jedynki, do największej dziewiątki. To również temat, który da się wykorzystać we wprowadzaniu w tajniki matematyki.

Korzystać z tego zestawu można na wiele różnych sposobów. Z jednej strony to zwyczajne układanie puzzli – sięganie po odpowiednie kształty i dopasowywanie ich do siebie. Zabawa, jaką zna każdy maluch, do tego – zabezpieczona przed zniszczeniem, bo drewniane puzzle są bardziej trwałe niż tekturowe, a wielkość i kształt sprawia, że łatwiej się nimi posługiwać najmłodszym (ćwiczenie małej motoryki: kolejny atut zabawki). Z drugiej strony – można tu układać zbiory (wybierać wszystkie piłki czy klocki), kojarzyć tła albo kolory przedmiotów, wymyślać kolejne polecenia i zadania w oparciu o dostarczony zestaw. Ważne jest też to, że w zabawie może uczestniczyć jedno dziecko, ale równie dobrze zestaw sprawdzi się podzielony między kilka maluchów.

Jest to zabawka bardzo estetycznie wykonana, dobrze wymyślona i przygotowana tak, żeby nie znudziła się dzieciom zbyt szybko. Ponieważ ma wspierać naukę liczenia, nie rozprasza się tutaj dzieci za sprawą natłoku przedmiotów czy barw, za to tematy ilustracji odwołują się do tego, co ważne dla Felusia i Gucia – oraz ich odbiorców docelowych. Puzzle do nauki liczenia to strzał w dziesiątkę. „Feluś i Gucio poznają cyferki” to połączenie mnemotechnicznych zajęć z prostotą pomysłu – najskuteczniejszy sposób na przekonanie dzieci, że matematyka jest zabawą i nie będzie się kojarzyć z męczarniami. Takie wprowadzenie do nauki liczenia spodoba się najmłodszym i błyskawicznie wzbudzi zainteresowanie. Każdy przecież chce się pobawić klockami, które łączą się, tworząc ciekawe zestawy obrazków. W tych puzzlach cieszy jednak nie tylko aspekt edukacyjny, ale i sam stopień dbałości o szczegóły, przygotowanie, które nie pozostawia nic przypadkowi. A po skończonej zabawie wystarczy wszystko zamknąć z powrotem w pudełku z przesuwaną górą.

Reportaże z widokiem na Polskę. Sąsiedzi, kciuk Stalina, czeski dług i KGB

Ringier Axel Springer, Warszawa 2026. Spojrzenia sąsiadów Każdy z autorów wybiera się za inną granicę, żeby poznać ludzi, którzy żyją tuż obok Polski, za to z dala od wielkiej polityki – i którzy mają swoje przemyślenia na temat sąsiadów, zwykle – odarte ze stereotypów i uproszczeń. „Reportaże z widokiem na Polskę. Sąsiedzi, kciuk Stalina, czeski dług i KGB” to publikacja zbiorowa, złożona z gazetowych poszukiwań odbicia Polaków w oczach innych nacji. I przeważnie autorzy wybierają się za tą granicę, za którą wiedzą, czego się spodziewać – nie będzie tu zaskoczeń ani poszukiwania na siłę rozmówców czy ciekawostek. To raczej podporządkowanie się zastanym szansom, rejestrowanie ulotnych chwil i opowieści o sobie samych. Co ciekawe, każdy z reporterów stara się jednak nawiązywać do wielkiej historii i wielkiej polityki – ale przede wszystkim po to, żeby uświadomić czytelnikom, jak bardzo rozbieżne są często interesy państw i jednostek, albo żeby przypomnieć, że poza wiadomościami z podręczników do historii jest jeszcze zwyczajne życie i jego nie da się tak łatwo ująć w ramy. „Reportaże z widokiem na Polskę” to książka, w której bez przerwy trwają poszukiwania. I to nie poszukiwania polskiej tożsamości – Polacy w oczach innych stają się również inni, sami mogą się przejrzeć w spojrzeniach przedstawicieli różnych nacji, a czasami ten gest zamieni się w możliwość odkrycia czegoś niezwykłego. Niewiele tu sensacji – jeśli ktoś spodziewa się rozdrapywania traum lub podsycania konfliktów na bazie narodowościowej, nie ma czego w tej książce szukać. Tu liczy się bowiem porozumienie poza podziałami, możliwość wypracowania sobie kompromisu lub – ucieczka od tego, co najbardziej rozczarowujące. Od czasu do czasu zdarza się, że autorzy posiłkują się względami osobistymi: czyjś dziadek chce odwiedzić rodzinne strony – to wystarczy, żeby zabrać się z nim i ocalić przynajmniej część domowych opowieści. W tej publikacji liczy się przede wszystkim szczerość i podążanie za tropami, nawet jeśli miałyby one prowadzić donikąd. Tu króluje zwyczajność, która staje się niezwyczajna właśnie ze względu na wybory i poglądy bohaterów. „Reportaże z widokiem na Polskę” to opowieść niespieszna i nie zawsze walcząca po jednej lub drugiej stronie. A co do wielkich wydarzeń – owszem, istnieją w świadomości rozmówców autorów – ale istnieją na marginesie, nie utrudniają codzienności i na pewno nie zaprzątają myśli dłużej niż to konieczne. Bo przecież trzeba jakoś żyć, bez względu na traumy przodków i na wyzwania, jakie serwują politycy. Zwłaszcza przy granicach jest to widoczne i zwłaszcza tam, gdzie stereotypy rozwijają się w najlepsze – ludzie zawieszeni pomiędzy krajami wiedzą o tym najlepiej i próbują budować własne azyle bez oglądania się na większych i silniejszych sąsiadów. W ten kalejdoskop autorzy włączają Polskę.

Bajki z uśmiechem - część trzecia

Zapraszam do posłuchania.

czyta Ireneusz Załóg
muzyka: Klaudia Rabiega

Bajki z uśmiechem - odcinek marcowy: https://youtu.be/vF0dz0QaEqA

Maciej Falkowski: Nasi Niemcy

Czarne, Wołowiec 2026.

Pamięć

Zmieniają się czasy, zmieniają się pokolenia, a jednak wciąż w świadomości Polaków pokutuje pseudopamięć Niemca-wroga, tego, który podczas drugiej wojny światowej… Maciej Falkowski zatem prowokuje czytelników do refleksji i proponuje książkę „Nasi Niemcy” – podąża śladami Niemców mieszkających w granicach II Rzeczpospolitej i odkrywa to, co przetrwało po nich do dzisiaj. Od czasu do czasu może spotkać kogoś, kto ma niemieckie korzenie, znacznie częściej jednak trafia na ludzi chcących ratować przeszłość i pochylających się nad odmiennością kulturową w skali mikro. „Nasi Niemcy” to opowieść o ocalaniu – nawet wtedy, gdy wydaje się to nierealne. Maciej Falkowski trafia na zapomniane cmentarze, które miejscowi zaczynają na własną rękę odrestaurowywać z szacunku albo zwykłego ludzkiego odruchu – kontrastuje te krzepiące obrazy z dawnym brakiem poszanowania inności. Ale na skandalach się nie zatrzymuje, tu liczy się ocalanie przeszłości na poziomie zwykłych ludzi, społeczników, mieszkańców zwyczajnie zainteresowanych historią w wymiarze obyczajowym.

Falkowski wykorzystuje wiadomości podręcznikowe, żeby wyjaśniać czytelnikom, skąd ci Niemcy w ogóle się wzięli na terenach Polski – korepetycje z historii mogą się przydać zwłaszcza tym wrogo nastawionym do odmienności. Ale równie chętnie czerpie z informacji udzielanych mu na każdym kolejnym miejscu, które odwiedza: podróżuje po kraju i nawiązuje kontakty (między innymi dzięki mediom społecznościowym): tak trafia na ludzi, których pracę warto nagłośnić. Staje się ich megafonem, przekazuje odkrycia i zabiera czytelników do miejsc, w które sami nie mogliby trafić bez nietypowego przewodnika. Wyszukuje zrujnowane domy, charakterystyczne dla poniemieckiego pejzażu, dwujęzyczne tablice albo kościoły. Zależy mu na tym, żeby nadać ludzki charakter każdemu z odkryć, tu nie można pisać sucho i beznamiętnie o przeszłości – trzeba storytellingu, żeby zaintrygować jak najszersze grono odbiorców, żeby wyczulić czytelników na potrzebę działania na rzecz lokalnych społeczności. Wszystko po to, żeby „mniejszość niemiecka” przestała być straszakiem, a funkcjonowała jako szansa na rozwój i warta uwagi. Sam autor nie zawsze zdąża na czas: zdarza się, że trafia już tylko na „okruchy pamięci”, strzępki, z których musi pieczołowicie odtwarzać zestaw kiedyś oczywistych wiadomości. Stąd też dokładność: Falkowski tworzy wręcz narracyjne mapki, stara się nie pominąć żadnego szczegółu, zarejestrować absolutnie wszystko, do czego udało mu się dotrzeć. Wypytuje swoich rozmówców o detale, a dzięki spotkaniom może też pokazać czytelnikom, jak kształtowały się działania prowadzące do ocalenia historii. Próbuje ożywiać wykłady – wprowadza własne komentarze na temat rozmówców i pozwala czytelnikom błądzić razem z nim po bezdrożach. „Nasi Niemcy” to książka pozbawiona sentymentu, chociaż wyrosła na fascynacji. Autor przyznaje się do tego i konsekwentnie poszukuje klucza do rozczytania mniejszości niemieckiej w Polsce. Odwołuje się do delikatnych kwestii – relacji między Polakami i Niemcami, ale także do całego zestawu mniej oczywistych dla czytelników podziałów – rozróżnień w ramach samej mniejszości. Mierzy się autor z wieloma wyzwaniami, ale zdaje sobie sprawę, że te zależności trzeba uporządkować – żeby zaszczepić w kolejnym pokoleniu ciekawość i żeby nie dopuścić do bezpowrotnego znikania kolejnych lokalnych zwyczajów lub pamięci o przodkach.

Magda Skubisz: Nóż i piołun. Saga rodu Tyszkowskich

Media Rodzina, Poznań 2026.

Zielnik

To jest coś fantastycznego, jak Magda Skubisz prowadzi opowieść zawężaną do kilku osób już piąty tom – i jak w dalszym ciągu cieszy. „Nóż i piołun”, piąta część Sagi rodu Tyszkowskich, to prawdziwy popis humoru tej autorki – i książka, która łatwo może przekonać do lektury całości. Katja – zielarka, która potrafi wyleczyć każdą chorobę siłami natury – próbuje odzyskać zeszyt z przepisami odziedziczony po Batce. Ów zeszyt znajduje się teraz w posiadaniu zadufanego w sobie lekarza, tego, który gardzi medycyną ludową, ale w razie potrzeby mógłby skorzystać z kuracji, byle potajemnie i bez pomocy innych. Dla Katji to jedyna szansa na ocalenie rodzinnej pamiątki – jednej z dwóch po Batce. Ale do utraty drugiej, noża do ścinania ziół, przyczynia się matka zakochanego w niej Antoniego Tyszkowskiego.

Karuzela westchnień trwa: Katja przekonuje się boleśnie, że Sepek nie będzie nigdy dla niej partnerem w miłości. Cierpiący na depresję po stracie ukochanej (z ludu), próbuje na różne sposoby popełnić samobójstwo – chyba że znajdzie powód, żeby żyć. Antoni normalnie spędzałby czas na zbytkach, ale nie może, bo stale musi ratować Katję z kolejnych opresji. W końcu podkochuje się w niej od tak dawna, że służenie kobiecie z niższych sfer pomocą weszło mu już w nałóg. Ale trzeba będzie w końcu połączyć siły, skoro wszyscy potrzebują się nawzajem i to z różnych powodów. Dobrze przynajmniej, że dzieci są daleko i bezpieczne, można skoncentrować się na własnych potrzebach.

Magda Skubisz znowu wysyła bohaterów na kolejne misje i naraża na wielkie niebezpieczeństwa, każe uczestniczyć w brawurowych pogoniach i przeżywać ogromne emocjonalne wstrząsy. Ale posługuje się na ogromną skalę humorem na różnych płaszczyznach. Przede wszystkim lekko drwi sobie z Antoniego – wyraźnie ociepla jego wizerunek i sprawia, że jeśli do tej pory ktoś nie był do bohatera przekonany, teraz go polubi (chociaż Antoniego jako czarnej owcy w rodzinie nie dało się nie lubić od początku). Antoniemu w budowaniu grona wiernych fanów bardzo pomaga też sprytny koń, Asmodeusz, bohater wielu zabawnych wybryków. Do tego autorka bawi się jeszcze motywami z tła, między innymi romansem matki Sepa i Antoniego, a także… grą pozorów z balu wyższych sfer. Tu nie można się nudzić ani przez moment. Autorka sięga po całe zestawy słownych przepychanek i ironię ociekającą wręcz z komentarzy bohaterów, szlifuje riposty i pozwala na ujawnianie większego poczucia humoru niż pozwalałyby na to konwenanse. Do tego dodaje mnóstwo humoru sytuacyjnego, scenki, które znaczą zupełnie co innego niż mogłoby się wydawać. I tak uzbrojonych bohaterów wypuszcza po raz kolejny do czytelników. „Nóż i piołun” to jak do tej pory najlepsza książka w serii, widać wyraźnie, że chociaż moda na opowieści z kręgu zielarek przeminęła, to Magda Skubisz nie musi żałować takiego wyboru – radzi sobie świetnie z tematem i ma czym przyciągnąć czytelników do całego cyklu.

Cristina Losantos: Co oni robią

Nasza Księgarnia, Warszawa 2026.

Spostrzegawczość

Takich książek zawsze brakuje. Cristina Losantos pokazuje odbiorcom, że wyszukiwanki nie muszą być nudne, a mogą dostarczać mnóstwa emocji i mnóstwa pracy. „Co oni robią” to książka, w której nie ma słów: jedynie pierwsza rozkładówka zawiera polecenia i podpowiedzi dotyczące korzystania z kartonowego tomiku. Każda następna rozkładówka to już wielkoformatowy obrazek wypełniony szczegółami, działaniami i ruchem. Autorka zabiera odbiorców do miasteczka, w którym każdy zajęty jest swoimi sprawami. Wyliczenie na pierwszej stronie sugeruje, jakie zawody pojawią się w tomiku – i jakich fachowców szukać na kolejnych stronach. Poza kilkudziesięcioma zapracowanymi bohaterami będzie tu zawsze ktoś w czapce błazna (zawsze to ktoś inny), ktoś, kto chodzi w nieszablonowy sposób, ktoś, kto pojawia się na każdej rozkładówce i wymyka się schematom. Na kartkach spotkać można policjanta i złodzieja albo kierowcę tajemniczej furgonetki. I tak dalej – zabawa nie będzie mieć końca. Na obrazkach panuje pozorny chaos, nie da się na szybko znaleźć tematu wiodącego, trzeba się dokładniej przyjrzeć, żeby zrozumieć, co dzieje się w danym miejscu i w danym momencie. Czasami ktoś kręci film, czasami toczy się zupełnie zwyczajne życie – tyle że w tym gwarnym i barwnym ujęciu robi się ono bardzo ciekawe. Bohaterowie są komiksowi i bardzo często mają zabawne miny, każdy jest zaaferowany, ma swoją pracę, ale czasami robi coś wbrew oczekiwaniom. Warto zatem oglądać uważnie każdą jedną postać – bo te mogą zaskakiwać. I oczywiście że większość odbiorców będzie po prostu wypełniać polecenia i po kolei sprawdzać wskazywanych bohaterów – to przepis na korzystanie z tomiku przez wiele godzin. Ale dzieci mogą również ćwiczyć sztukę opowiadania, kiedy będą przedstawiać rodzicom, co dzieje się na kolejnych stronach. Potrenują spostrzegawczość i logiczne myślenie – bywa, że kolejne rozkładówki w mają jakiś punkt wspólny albo łączą się w wybranym motywie i wówczas warto zastanowić się nad związkiem między wydarzeniami. Ta książka jest bardzo inspirująca, nie pozostawia miejsca na nudę i zapewnia odbiorcom całkiem dużo wyzwań. Niby jest to wyszukiwanka – ale wcale nie prosta czy naiwna, więc dzieci, które nie przepadają za tą formą rozrywki, mogą zweryfikować swoje spostrzeżenia i dobrze się bawić przy korzystaniu z tej publikacji. Cristina Losantos nie rozczaruje nikogo – sprawi, że odbiorcy docenią tradycyjne formy rozrywki w nowej odsłonie. A kiedy skończą się już wyznaczone przez autorkę zadania i podpowiedzi (chociaż wydaje się to niemożliwe), da się korzystać z tomiku po swojemu, wymyślać do niego kolejne wyzwania i ciekawostki związane z codziennością w gwarnym mieście. Jest to tomik kolorowy i zabawny, nawet jeśli nie pojawia się w nim żaden komentarz – to od wyobraźni użytkowników zależeć będzie, w co ostatecznie się zamieni. Warto zatem dać się zaskoczyć.