Magdalena Szczęsna, Krzysztof Szałek: Cały ten Kostek, czyli rok szkolny na wesoło

Media Rodzina, Poznań 2023.

Z klasy

Magdalena Szczęsna i Krzysztof Szałek stawiają na rozbawianie dzieci i dorosłych książką przyjemną, szybką i ciekawą, a do tego pełną przygód właściwych kilkulatkom rozpoczynającym naukę w szkole. "Cały ten Kostek, czyli rok szkolny na wesoło" to zestaw komicznych historii przedstawianych przez jednego bohatera. Kostek to dziecko inteligentne i sprytne, jednak niepozbawione wad właściwych jego rówieśnikom. Oznacza to, że ciągle będzie pakować się w tarapaty i wyzwalać śmiech odbiorców kolejnymi szkolnymi doświadczeniami, ale też samym sposobem opowiadania o nich. Kostek jest rezolutny: wie, jak poradzić sobie z panią w szkole i jak przekonać do swoich pomysłów kolegów (z koleżankami idzie trudniej, więc praktycznie co miesiąc zmieniają się jego potencjalne wybranki).

Rytm książki wyznaczany jest przez kolejne miesiące, a każdy miesiąc to jedno wydarzenie szkolne, wokół którego buduje się przygoda Kostka i jego kolegów. Mogą to być działania związane z uroczystościami (wizyta w klasie Świętego Mikołaja albo wycieczka w poszukiwaniu oznak wiosny), ale mogą też zdarzać się zupełnie przypadkowe rzeczy, nieplanowane i nieujęte w szkolnym harmonogramie. W szkole Kostka nie da się nudzić, nawet jeśli chłopiec musi po lekcjach zostawać w świetlicy i czekać na rodziców. A ponieważ bohater jest samodzielny (w odróżnieniu od niektórych kolegów potrafi nawet czytać) - próbuje z wyzwaniami radzić sobie bez pomocy dorosłych. Oczywiście to tylko generuje kolejne problemy, ale dzięki temu jest zabawniej.

Magdalena Szczęsna i Krzysztof Szałek stawiają na wyostrzenie pomysłów dzieci i skumulowanie ich, ale nie rezygnują z prawdopodobieństwa wydarzeń. Nie będzie tu stworów z fantazji i wmawiania odbiorcom, że świat wyobraźni i rzeczywistość ciągle się przenikają. Nie będzie też pouczeń i edukowania pociech - chodzi tu o rozrywkę wysokiej klasy: autorzy doskonale zdają sobie sprawę z tego, że dzieci też mogą czerpać przyjemność z czytania - i taką właśnie książkę im podsuwają. "Cały ten Kostek" to opowieść klasyczna w duchu, przystosowana do czasów i jednocześnie sugerująca odbiorcom, jak ważne jest towarzystwo. Kostek najlepiej czuje się wśród kolegów, z którymi może realizować najbardziej szalone pomysły. Bez problemu owija sobie wokół palca grono pedagogiczne, wie, kiedy ktoś może zrealizować swoje groźby, a kiedy tylko stara się wzbudzić strach dla zbudowania autorytetu. Dzieciom, które jeszcze do szkoły nie poszły, pokazuje, że może się to wiązać z całkiem zabawnymi sytuacjami i doświadczeniami, które zachęcają do kreatywności. To bohater, którego polubią wszyscy. Co ciekawe, jeśli dorośli będą towarzyszyć swoim pociechom podczas lektury, także nie znużą się śledzeniem przygód dziecka: narracja skonstruowana została tak, żeby i dla nich znalazło się tu coś ciekawego. To książka wesoła i stworzona z pomysłem, kierowana do dzieci, które właśnie nauczyły się czytać i potrzebują argumentów za tym, że sięga się po książki dla czystej rozrywki. Po przygodach Kostka wiele dzieci przekona się do takiej formy spędzania czasu - i to wielka zasługa Magdaleny Szczęsnej i Krzysztofa Szałka. Ciesyz fakt, że takie pozycje pojawiają się na rynku - oby było ich jak najwięcej.

Magda Kaczor, Magdalena Szczęsna: Sen u dzieci

Marginesy, Warszawa 2019.

Dla rodziców

Magda Kaczor i Magdalena Szczęsna tworzą poradnik kierowany do rodziców i bardzo przydatny, bo wyjaśniający wszelkie możliwe wątpliwości związane ze snem dziecka. Wyraźnie widać, że same są matkami i do matek przede wszystkim się zwracają, zwłaszcza w rozczulaniu się nad maluchami – tu budują płaszczyznę porozumienia i chcą funkcjonować nie jako lekarki, a przynajmniej – nie w pierwszej kolejności. Zbierają tematy, które przez zaburzenia snu u dzieci spędzają sen z powiek rodzicom – i wyjaśniają. Obie są przeciwne wprowadzaniu farmakologii i proponują najpierw wypróbowanie kolejnych porad: szukają rozwiązań problemu poza lekami, czym prawdopodobnie przekonają do siebie część matek. Oczywiście rozbijają mity i przypominają, ile snu i w jakich porach dziecku powinno się zapewnić, odnoszą się też do sytuacji i tematów budzących przerażenie – śmierci łóżeczkowej czy bezdechu. To jednak zjawiska nie tak częste jak zaburzenia snu, dlatego też nad codziennymi problemami autorki się skupią.

W tomie „Sen u dzieci” znajdują się wskazówki dotyczące pory kładzenia się do łóżka oraz wieczornych rytuałów pozwalających na przekonanie dzieci, że czas na odpoczynek, sposoby na ograniczenie nocnych lęków i „terroru” w postaci przychodzenia do sypialni rodziców czy kolejnych życzeń, by odwlec porę snu. Zajmują się autorki motywem lunatykowania, nocnego moczenia, przytulanek i „otulaczy”. Przypominają, kiedy dziecko może mieć koszmary i jak wpływa na nie światło z urządzeń elektronicznych, sprawdzają, kiedy można nieco odwlec porę kładzenia się do łóżka, a kiedy wymagać od dziecka spokoju. Kwestia snu dotyczy tu i niemowląt, i kilkulatków – można zatem z tej książki dość długo korzystać. Autorki zatrzymują się nad zagadnieniem chorób, które wpływają na jakość snu, opowiadają, dlaczego nie warto korzystać z rozmaitych dostępnych dzisiaj gadżetów i dlaczego usypianie dziecka w samochodzie to nie najlepszy pomysł.

Magda Kaczor i Magdalena Szczęsna interesują się tematem snu kompleksowo, pokazują różne sytuacje, które mogą budzić niepokój rodziców i różne przeszkadzacze snu u dzieci. Odnoszą się do popularnych sądów i przedstawiają własny punkt widzenia – oparty na badaniach naukowych oraz na osobistych doświadczeniach. Skoro obie mają własne dzieci, mogą dzielić się z odbiorczyniami tym, do czego doszły w poszukiwaniach prawdy na temat snu maluchów – działają zatem nie tylko jako powierniczki, ale i autorytety dla czytelniczek. „Sen u dzieci” to poradnik, ale napisany trochę jak książka psychologiczna, z wyznaczonymi konkretnymi problemami do rozwiązania, jednak z narracją obejmującą rozmaite przypadki i przykłady z życia wzięte. To publikacja dla rodziców myślących – i dla tych, którzy chcą fachowego wsparcia w procesie wychowywania dzieci. Książka została dobrze napisana – czytelne rozdziały łączą się tutaj z zestawem praktycznych porad, Kaczor i Szczęsna proponują obszerną lekturę i nie bagatelizują żadnego zagadnienia, nawet takich, które wydają się nieco naiwne. Kierują tom do szerokiego grona odbiorców – oczywiście do rodziców – i sprawiają, że książka przyda się przez długi czas w każdym domu, w którym jest małe dziecko.