Monika Utnik, Małgosia Piątkowska: W deszczu, czyli co się dzieje, kiedy pada

Nasza Księgarnia, Warszawa 2022.

Na nudę

Olbrzymia książka z obrazkami stworzona przez Monikę Utnik i Małgosię Piątkowską świetnie nadaje się na deszczowe dni do zabicia nudy. "W deszczu, czyli co się dzieje, kiedy pada" to publikacja edukacyjna a jednocześnie rozrywkowa. Na wielkoformatowych ilustracjach pojawiają się rozmaite scenki rodzajowe - zogniskowane na temacie deszczu i, szerzej, opadów atmosferycznych - a autorki tłumaczą rozmaite spostrzeżenia i obserwacje ze spacerów, przekładając je na wiadomości naukowe (w stylu, który bez trudu przyswoją dzieci).

Najpierw - wyjaśnienie, czym jest deszcz, skąd się bierze, co można wyczytać z chmur. Później uruchomienie zmysłów (deszcz pachnie - i dzieci dowiedzą się, dlaczego i czym). To początki tomiku, później pojawiają się coraz bardziej zaawansowane tematy - między innymi kwestia burzy (i zasad bezpieczeństwa), opadów śniegu, sztormów i susz. Deszcz to temat idealny dla małych ekologów: dzieci przekonają się, że należy zbierać deszczówkę i będą mogły podpowiedzieć rodzicom, jak się do tego zabrać. Powodzie, zapory wodne, rekordy związane z deszczami - to wszystko znajdzie się na kolejnych rozkładówkach. Autorki opowiedzą o kaloszach i o deszczach tropikalnych, o groźnych kwaśnych deszczach oraz... o opadach w kosmosie. Przedstawią dzieciom historię samochodu (i jego związku z deszczem), sprawdzą, jak przez obserwowanie zachowań owadów czy zwierząt oraz roślin przepowiadać pogodę (co zachęci dzieci do uważnego rozglądania się na spacerach). Szukają deszczu w sztuce i w różnych kulturach, sprawdzają, co się stanie, kiedy na komara spadnie kropla deszczu. Jest to zatem zestaw informacji powiązanych z deszczem - niekoniecznie z tym deszczem przez dzieci kojarzonych. Książka została uporządkowana tematycznie: każda rozkładówka to inne zagadnienie, rozbijane na pojedyncze akapity. Te akapity - z różnicowanymi wiadomościami - są porozrzucane po stronach, tak, żeby dzieci mogły znajdować różne ciekawostki nie podczas linearnej lektury, a trochę przypadkiem, przy okazji oglądania obrazków. To metoda zachęcająca do lektury nawet te dzieci, które nie czytają jeszcze zbyt dobrze i potrzebują zachęt do podejmowania takiego wysiłku. "W deszczu, czyli co się dzieje, kiedy pada" to książka w całości poświęcona deszczowi - i zaskakująco dużo ciekawych zagadnień autorki tu znalazły. Przedstawiają odbiorcom propozycje zabaw i pomysły na odkrywanie świata, umożliwiają urozmaicenie spacerów. Przekonują, że deszcz nie oznacza nudy, że można znaleźć powody do wyjścia z domu w każdą pogodę. Cieszy tu realizacja: to pozycja bardzo kolorowa i przyjemna, dobrze przemyślana. W sam raz dla dzieci, które lubią wiedzieć i dowiadywać się nowych rzeczy. Monika Utnik i Małgosia Piątkowska kierują się do dzieci w różnym wieku, podają im powód zajrzenia do lektury w deszczowe dni - tak, żeby docenić uroki złej pogody. Przekonają do siebie najmłodszych i zaproszą ich do zajmowania się pogodą. "W deszczu" to tomik bardzo udany i wypełniony ciekawostkami, których czasami nawet rodzice nie są w stanie przedstawiać pociechom.

Małgosia Piątkowska: Rok w górach

Nasza Księgarnia, Warszawa 2020.

Pejzaże

Małgosia Piątkowska to kolejna ilustratorka, która dołącza do cyklu Rok w... w Naszej Księgarni. "Rok w górach" to opowieść w sam raz dla tych odbiorców, którzy lubią spędzać czas wolny aktywnie i na wycieczkach w górach - albo dla tych, którzy chcieliby poznać górskie pejzaże. Jednak autorka z racji tego, że ma do przedstawienia sporo ciekawych informacji w formie graficznej, decyduje się na pewne odejście od konwencji. Do tej pory zasada wszystkich pozycji w serii była jasna: autorzy wybierali jeden kadr, miejsce, w którym wiele się działo równolegle - i pokazywali zmiany zachodzące podczas kolejnych pór roku albo - jeśli samo miejsce nie było zbyt atrakcyjne i zmieniające się w kolejnych miesiącach - dokładali jakiś motyw, który gwarantował przemiany, na przykład budowę. Wtedy dzieci nie musiały zajmować się tym, co w miarę oczywiste - czyli pogodowymi zmianami - a przyglądały się postępom prac budowlanych. Małgosia Piątkowska inaczej podchodzi do tematu. "Rok w górach" pozostaje przy rytmie dwunastu rozkładówek na dwanaście miesięcy (plus dodatkowa na zadania dla dzieci) i pierwszej z informacjami. Zmiana polega na kadrowaniu - autorka do poszczególnych miejsc wraca zaledwie kilka razy, bardziej co kwartał niż co miesiąc. Zmienia szlaki wędrówek, żeby pokazać jak najwięcej.

Zaskakuje pierwsza rozkładówka z prezentacjami. Jest w niej ogrom informacji: drobne rysuneczki i malutki druk. Pojawiają się ludzie - Hania, przewodniczka po tym terenie oraz pasterz - poza nimi jest tu mnóstwo zwierząt, większych i mniejszych. Można zatem zapoznać się z kolejnymi gatunkami charakterystycznymi dla górskich pejzaży. To sposób na zainteresowanie dzieci przyrodą, ale też na edukowanie ich, przypominanie o ptakach i ssakach z górskich szlaków. "Rok w górach" to okazja do przedstawienia gatunków, które nie mają szans trafić do typowych bajek i animacji dla najmłodszych - więc Małgosia Piątkowska dostarcza wartościowych wiadomości. Podaje je tylko raz, trzeba będzie zapamiętać informacje, albo wracać do pierwszej rozkładówki do oporu. "Rok w górach" pod tym względem jest publikacją bardzo wymagającą. Trzeba będzie się nieźle wysilać, żeby oswoić się z nowymi nazwami. Na szczęście utrwalą się przez powtarzanie. Przecież zwierzęcy bohaterowie wracają w kolejnych miesiącach i trzeba po raz kolejny ich nazywać. Zwierzęta w tomie nie przejmują się sobą, są zajęte własnymi sprawami - w zależności od pory roku i pogody zmieniającymi się i ciekawymi z perspektywy dziecka. To, co nie zawsze uda się zaobserwować podczas spaceru, dzieci mogą obejrzeć na wielkoformatowych ilustracjach. Małgosia Piątkowska zachęca do odkrywania tajemnic spoza górskich szlaków. Pozwala dzieciom na obcowanie z przyrodą, zaprasza też do zastanawiania się nad środowiskiem. Może zapewnić punkt wyjścia do rozmów o ochronie planety. Jednak kluczowe jest tutaj zestawianie charakterystycznych obrazów i przemian. "Rok w górach" to szansa na wyćwiczenie umiejętności narracyjnych i na rozwijanie zainteresowań z zakresu fauny. Bardzo kolorowy tom, który uzupełnia serię i pozwala dzieciom na przyglądanie się górskim terenom. Przy okazji można się sporo dowiedzieć - jest to zatem połączenie rozrywki i edukacji w najlepszy możliwy sposób. "Rok w górach" przynosi maluchom wiele atrakcji, a uwagę przyciąga zwłaszcza dzięki zwierzęcym bohaterom.