Amanda Wood, Mike Jolley: Świat człowieka. Kompendium cudów z dziejów ludzkości

Nasza Księgarnia, Warszawa 2021.

Przegląd dokonań

Edukacyjne picture booki cieszą się ogromnym powodzeniem na rynku, nic więc dziwnego, że pojawiają się kolejne publikacje oferujące dzieciom dawkę wiedzy podlaną ciekawymi obrazkami. "Świat człowieka. Kompendium cudów z dziejów ludzkości" to propozycja, którą trudno utrzymać w rękach: wielkoformatowa i ciężka (za sprawą twardej okładki i bardzo sztywnych kartek z grubego papieru) publikacja mieści w sobie wiele ciekawostek i wiadomości, które przydadzą się w zaspokajaniu ciekawości najmłodszych, albo jako przewodnik po ludzkich dokonaniach. Opowieść kończy się na roku 1600, ale nie oznacza to, że rytm będą nadawać wydarzenia historyczne - liczy się raczej dążenie do pokazywania związków przyczynowo-skutkowych, zasad postępu, odkryć i pomysłów. Liczy się pokazanie ciekawości człowieka - i tego, dokąd może ona zaprowadzić. Autorzy proponują trzy szlaki do odkrywania książki: są tu informacje dotyczące historii ludzkości, są postępy w kulturze i sztuce, a także zmiany w nauce, handlu i technologii - można zdecydować się na jeden ze szlaków, albo dać się prowadzić w miarę chronologicznej relacji mieszanej. Można też podążać za strzałkami, żeby zrezygnować z linearnego przechodzenia przez lekturę - widać wyraźnie, że twórcy tomiku postawili na interaktywność i na zaangażowanie małych odbiorców.

Rozkładówki są tu traktowane jako "tablice" informacyjne: zawierają one drobne komentarze - dwa lub trzy akapity wyjaśniające dany temat, a poza tym mnóstwo wyliczeń, skrótowych tematyzowanych kalendariów, dat z ciekawostkami, objaśnień w formie podpisów do obrazków. Co ciekawe, bardziej szczegółowe informacje przedstawiane są mniejszą czcionką - zupełnie jakby były przeznaczone tylko dla bardziej zainteresowanych odbiorców. Faktycznie trudno byłoby przeczytać całą tę książkę od deski do deski, to raczej publikacja do sięgania dla zaspokojenia ciekawości i dokonywania kolejnych odkryć - ale w niewielkim zakresie. Nie ma tu żartów ani minifabułek, liczą się suche fakty oraz komentarze do kolejnych dokonań w historii ludzkości - to początek drogi w odkrywaniu pomysłów człowieka, ważny i wartościowy, ale trudny w lekturze. "Świat człowieka" to książka olbrzymia i nawet fakt, że jest picture bookiem, nie ułatwia zadania małym odbiorcom. Dotarcie do czytelników zasadza się tutaj na rozbudzaniu wyobraźni i na podawaniu odpowiedzi na pytania, jakie nawet nie zdążyły paść.

Chociaż chodzi tu o zdobywanie wiedzy, książka rozbudza wyobraźnię. Pokazuje, jak ludzie rozwiązywali problemy i jak pracowali nad nowymi pomysłami - a to coś w sam raz dla najmłodszych, bo udowadnia im, że wszystko zależy od kreatywności. Jest ten tomik przygotowaniem do lekcji historii, ale przyda się nie tylko w szkole - pozwala wyjaśnić dzieciom wiele tematów i nakłonić do zainteresowania się przeszłością. "Świat człowieka" to książka, która przyciąga wzrok: jest cenna ze względu na zawartość, doskonale przygotowana i wypełniona danymi, tak, że wystarczy odbiorcom na bardzo długo. Odkrywa się ją stopniowo i szuka wyjaśnień stopniem skomplikowania wykraczających poza zwykłe narracje dla dzieci.

Amanda Wood, Mike Jolley: Świat przyrody. Kompendium cudów natury

Nasza Księgarnia, Warszawa 2019.

Porządki

Piękne tablice-rozkładówki tworzą tę publikację, książkę, która przynosi małym odbiorcom uporządkowaną wiedzę na temat zwierząt i roślin. Autorzy – Amanda Wood i Mike Jolley – starają się objaśnić zasady klasyfikacji gatunkowej, opowiedzieć o różnych ekosystemach i środowiskach. Wybiorą się w głębiny oceanów i na górskie szczyty, sprawdzą miejsca niezwykłe. Poza nakreślaniem obszarów występowania różnych gatunków zwierząt i roślin – czy odnotowywaniem zależności (piramida żywieniowa albo relacje między żywicielami) autorzy będą przyglądać się między innymi przystosowaniu do życia w określonych warunkach, stadom, sposobom maskowania się przed drapieżnikami... Zagadnień jest mnóstwo. Oczywiście autorzy osobno zajmują się wybranymi gatunkami, opisują między innymi dziobaka. Prowadzą odbiorców przez wiadomości dotyczące gadów, płazów czy owadów, porównują motyle i ćmy. Tak naprawdę każda rozkładówka jest tutaj osobnym pełnym omówieniem wybranego zagadnienia. Omówieniem niemal podręcznikowym. Autorzy układają narrację z rzeczowych akapitów, nadrzędnym celem tomu jest tu porządkowanie wiedzy. Częste są wyliczenia powiązane z ilustracjami. Dzięki takiemu opracowaniu dzieci będą chłonąć wiadomości i przy okazji przygotowywać się do lekcji biologii. Ta publikacja nie składa się z przypadkowych ciekawostek porozrzucanych po stronach – zawiera więcej niż mali odbiorcy byliby w stanie samodzielnie sprawdzić. Żeby nie zmęczyli się wymagającą lekturą, pojawia się tu cały system strzałek, odnośników i odsyłaczy. Można wybrać sobie na początek lektury dowolną stronę, a później podążać za wskazówkami, docierając do powiązanych informacji. W ten sposób dzieci nadają rytm publikacji. Ten picture book jest rzetelnie przygotowany pod kątem narracyjnym. A przecież kierowany jest do małych czytelników, musi więc ich czymś zaintrygować.

I to „coś” stanowią ilustracje. Komputerowe grafiki przygotowywane przez Ovena Doweya pozwalają uchwycić podobieństwo zwierząt, a przy okazji zapewniają estetyczną spójność. Nie ma tu przejaskrawionych kolorów (ilustracje są zgaszone, ale też dosyć ciemne same w sobie), kształty wygładzone komputerowo nie psują wymowy całości. Czasami same w sobie są edukacyjne, jak przy porównywaniu dziobów i łap ptaków albo przy zestawianiu wybranych liści. Innym razem dochodzi tu jeszcze aspekt „ozdobny” - jak w przypadku różnych rodzajów piór. Na rynku często pojawiają się książki wypełniane ciekawostkami o zwierzętach – ale cechują się wybiórczością. Tymczasem „Świat przyrody” niesie bardzo szczegółowe wiadomości (żeby się zmieściły, część przedstawiona jest naprawdę drobnym drukiem), dobrane tak, żeby łatwiej się je zapamiętywało. Poza informacjami na temat flory i fauny autorzy skrupulatnie opisują zasady porządkowania tego świata, przedstawiając część narzędzi badaczy – a to oznacza dla dzieci wprowadzenie w zupełnie nowy, nieznany do tej pory obszar. Ogromny picture book działający niemal jak encyklopedia przyniesie odbiorcom sporo wiedzy, ale też rozrywkę w dobrym gatunku. Kwintesencja edukacyjnych książek obrazkowych, tom, który zwraca na siebie uwagę- to sposób na zainteresowanie dzieci przyrodą.