Agnieszka Jucewicz, Tomasz Kwaśniewski: Niepewność. Rozmowy o strachu i o nadziei

Agora, Warszawa 2020.

Pandemia

„Niepewność. Rozmowy o strachu i o nadziei” to publikacja przygotowywana w czasie „narodowej kwarantanny” (wyjątkiem są cztery teksty – rozmowy przeprowadzone przed koronawirusem, ale idealnie wpasowujące się w klimat i przesłania całości). Agnieszka Jucewicz oraz Tomasz Kwaśniewski kierują się do zwykłych czytelników, którzy szukają pocieszenia albo chcą się dowiedzieć, jaki patent na nieuleganie społecznym lękom mają psychologowie czy psychiatrzy, psychoterapeuci i specjaliści od etyki. Próbują znaleźć rozwiązania na czas kryzysu, zbudować poczucie wspólnoty – bo w końcu na pandemię ludzie reagują różnie. Wyjaśniają – dzięki wiedzy interlokutorów – skąd biorą się bzdurne teorie spiskowe (zwłaszcza te o negowaniu istnienia koronawirusa). Analizują zatem postawy ludzi i wskazują możliwe drogi postępowania. Każdy podejmuje inny motyw, chociaż wszyscy spotykają się w temacie odizolowania, troski o bliskich czy w ogóle – roli innych ludzi w satysfakcjonującym życiu. Jucewicz i Kwaśniewski usiłują zdefiniować pandemię, zapewnić czytelnikom punkt odniesienia – to pierwsze próby zarejestrowania obserwacji i wniosków na temat koronawirusa – z perspektywy filozoficznej. Ta publikacja została przygotowana nie tylko dla miłośników niespiesznych narracji, ale i dla tych, którzy potrzebują przewodnika, objaśniania zjawisk zachodzących w tym momencie.

Są tu rozmowy, przez które przewija się kwestia śmierci i umierania – jednak nie po to, by straszyć odbiorców, a po to, by przywrócić w dialogu społecznym refleksję, którą zagłuszają lub uniemożliwiają na co dzień media. Specjaliści podpowiadają, gdzie szukać pocieszenia i jaką postawę przyjąć, żeby nie pogrążać się w minorowych nastrojach. Mówią o tym, w jaki sposób zamknięcie w domach wpłynęło na psychikę ludzi, kiedy home office przestaje być najlepszym wyborem, a także – co zrobić, gdy rodzice z grupy ryzyka grają na emocjach swoich dorosłych dzieci i żądają kontaktu na przekór zdrowemu rozsądkowi. Tematy czasami zmieniają się w zależności od sytuacji w kraju – kolejne miesiące niejako wyzwalają nowe zagadnienia do poruszenia. Agnieszka Jucewicz i Tomasz Kwaśniewski zastanawiają się razem ze swoimi rozmówcami, co w czasach pandemii robić dla siebie i co robić dla innych. Unikają tonów paniki, raczej starają się na spokojnie wytłumaczyć, jak w całym zamieszaniu zadbać o zdrową psychikę.

„Niepewność” poza zestawem przydatnych w przyszłości notatek – ocen i komentarzy – już teraz jest lekturą, która bardzo się sprawdzi. Wycisza, pozwala z dystansem spojrzeć na to, co się dzieje – i przeanalizować rozmaite scenariusze. Autorzy uciekają od ostrych dyskusji, nie chodzi im o konfrontowanie różnych opinii, a o wypracowanie najlepszych sposobów na wewnętrzny spokój. Przyda się taka rozbita na wiele ciekawych głosów opowieść nie tylko w chwili, gdy nie da się przewidzieć, jak rozwinie się pandemia. „Niepewność” to książka, która pokazuje mechanizmy ludzkich zachowań w chwili potężnego wyzwania. Tutaj dodatkową atrakcją jest fakt, że z dala od języka panującego w medialnych serwisach informacyjnych, bez podpierania się sensacyjnością i propagandą, można spokojnie zastanowić się nad społecznymi konsekwencjami pewnych rozwiązań.

Tomasz Kwaśniewski, Jacek Masłowski: Czasem czuły, czasem barbarzyńca

Agora, Warszawa 2016.

Mężczyzna po prostu

Tomasz Kwaśniewski i Jacek Masłowski tworzą książkę (w formie wywiadu-rzeki) o mężczyznach i dla mężczyzn. A także dla tych kobiet, które chciałyby zrozumieć męski punkt widzenia. Nie ma tu miejsca na poprawność polityczną czy likwidowanie podziałów. Mężczyźni powinni znać swoje życiowe role. Są potrzebni jako ojcowie – i ich wpływu w procesie wychowywania dziecka nie zastąpi najlepsza nawet matka, mają swoje zadania jako przyjaciele, kochankowie, albo synowie. W tomie „Czasem czuły, czasem barbarzyńca” autorzy odwołują się i do sławnego kryzysu wieku średniego, i do różnych spojrzeń na seks, pracę czy układ sił w domu. Do tematu ojcostwa powracają równie często – wszystko po to, by poukładać i powyjaśniać znaczenie mężczyzny w dzisiejszym świecie, już po odrzuceniu tradycyjnego podziału zadań. Zwykle to kobiece doświadczenia podlegają licznym analizom i obrastają w komentarze, nad mężczyznami, przynajmniej w sferze psychologicznych opracowań, mało kto się rozczula. Teraz Kwaśniewski i Masłowski usiłują przywrócić równowagę w tej sferze. A ich rozmowy bywają naprawdę mocne i ciekawe – dla różnych grup odbiorców.

Sprawdzają autorzy, co to znaczy być dobrym ojcem i co się dzieje, gdy tego wzorca w życiu dziecka zabraknie. Mało tego: tłumaczą, że inaczej ojciec potrzebny jest synowi, a inaczej – córce. Podpowiadają, jak utrzymywać dobre relacje w związku i jakiego wsparcia potrzebują ci, którzy mają problemy z erekcją. Mówi się tu o okazywaniu uczuć przez mężczyzn (i czasem – mężczyznom), o potrzebach rozładowywania silnych emocji, mimochodem autorzy pokazują, jak rozumieć mężczyzn. Nie chcą posługiwać się stereotypami – sięgają do różnych scenariuszy znanych odbiorcom z codzienności. Wprowadzają imitowane dialogi jako przykłady odpierania zarzutów w zwykłych rozmowach, przypominają, czego może potrzebować mężczyzna w każdej ze swoich życiowych ról. A do tego umożliwiają zrozumienie jego postaw, to zatem jednocześnie szansa na porozumienie, uniknięcie przynajmniej części konfliktów. W tej książce zrywa się z mitem, że mężczyzna musi wiedzieć i przewidzieć wszystko – i że on jest odpowiedzialny za wszelkie niepowodzenia. Autorzy proponują potężne narzędzia do polepszenia sytuacji i zyskania spokoju: pozwalają pojąć motywacje i potrzeby dzisiejszego mężczyzny. Oceniają go z różnych perspektyw i rzeczowo analizują rozmaite pułapki współczesnego świata. W takim ujęciu mężczyzna zyskuje prawo do zwyczajności, nie musi podporządkowywać się innym. Otrzymuje również solidne wyjaśnienia nurtujących go problemów.

Wydaje się na początku, że autorzy tak tylko prowadzą rozmowę – luźno i bez napięć. Jednak konstrukcja tomu została dobrze przemyślana, a same dialogi kuszą rzeczowością. Tu nawet luźne dywagacje prowadzą do konkretów, więc czyta się książkę dobrze. Zdarza się, że Jacek Masłowski unika pytań bardziej osobistych, wręcz intymnych – ale nawet wtedy udaje mu się wysnuć odpowiednie tłumaczenia o wymowie ogólnej. „Czasem czuły, czasem barbarzyńca” to sprawdzanie, jak w dzisiejszy świat wpisują się mężczyźni – kiedy szukają autorytetów lub sami są nimi, kiedy potrzebują wsparcia lub dają je innym. W tomie nie chodzi tylko o podboje łóżkowe, ale o cały szereg społecznych ról i zadań dla mężczyzn. Autorzy omawiają temat pod kątem psychologicznym, proponując czytelnikom wartościowe uwagi dotyczące nie tylko bycia mężczyzną dzisiaj, ale i możliwości oraz blokad stawianych przed panami. „Czasem czuły, czasem barbarzyńca” to publikacja napisana z pomysłem na całość – i z trafnymi obserwacjami, które przydadzą się odbiorcom w codziennym życiu.