Alex Rovira, Francesc Miralles: Opowieści dla dzieci, które chcą być odważne

To tamto, Czarna Owca, Warszawa 2023.

Pouczenia

Trzecia książka z opowiadaniami dla dzieci - "Opowieści dla dzieci, które chcą być odważne" - to znowu zestaw historyjek nastawionych na morał i analiz, tak, żeby odbiorcy wiedzieli, jakie wnioski trzeba wyciągnąć z przedstawionych relacji. Alex Rovira i Francesc Miralles przyznają się do tego, że szukają inspiracji u różnych artystów - sięgają po narracje, które funkcjonują w dorosłej przestrzeni popfilozoficznej lub po prostu - w literaturze dla mas, nie dokonują żadnej selekcji - Antoine de Saint Exupery występuje tu obok Paula Coelho i nikomu raczej nie będzie to przeszkadzać, poeci, filozofowie, twórcy z różnych dziedzin mogą tu zaistnieć, pod warunkiem, że ich przesłania trafiają akurat w przeznaczenie tomiku. "Opowieści dla dzieci, które chcą być odważne" to zestaw prostych scenek nastawionych na pouczanie. Bohaterowie są tu prezentowani w sytuacjach, które już na pierwszy rzut oka wydają się oczywiste - nie chodzi o budowanie fabuł ani o zapoznawanie odbiorców z bohaterami - to opowiadania z tezą, wyraźną i dominującą. W narracjach nie dzieje się zatem wiele, chodzi wyłącznie o nakreślanie znaczenia konkretnych postaw. Jak wzbudzić w sobie odwagę, jak się nie poddawać, jak uruchamiać kreatywność do pokonywania problemów, jak przekuwać wady na zalety - ale też, do czego potrzebne są przeciwności losu. Każda historia to właśnie krążenie wokół ogólnego "dużego" tematu, abstrakcyjnego - ale chodzi o to, żeby dzieciom uświadamiać znaczenie kolejnych cech charakteru lub umiejętności przydatnych w budowaniu pewności siebie. Nie liczy się kształtowanie tekstów (dorośli, jeśli będą czytać swoim pociechom, w wielu opowiadaniach rozpoznają obiegowe historie), nikt nie dba tu o rozwijanie literackości i narracji - tu ważne jest wyłącznie prawienie morałów. Od czasu do czasu gdzieś przewija się forma bajki lub baśni - sceneria czy egzotyczni bohaterowie to wabik na odbiorców - ale tradycyjnych baśni tu wcale nie będzie, nikomu na tym nie zależy.

Żeby jednak nie zostawiać dzieci z puentami mówiącymi, jak żyć, autorzy decydują się na dodanie jeszcze komentarza poza opowiadaniem. Nie ufają do końca w moc przesłania (chociaż właściwie to jedyne, co definiuje historię), ale poza tym muszą przecież przyznać się do inspiracji. Naświetlają autorstwo pomysłu albo wręcz pochodzenie całej opowieści (którą na potrzeby tomiku przerobili) - żeby uniknąć oskarżeń o plagiat. Jest to wskazówka dla czytelników - jeśli akurat mieliby ochotę dowiedzieć się czegoś więcej lub sięgnąć do źródła relacji (to raczej do zainspirowanych dorosłych). Ale jest to też próba dodatkowego zaznaczenia, co w historii jest ważne - przypomnienia morału, utrwalenia go w odbiorcach. Każde opowiadanie jest o czymś innym, tytułowa odwaga jako wyznacznik tomiku jest tu celem - ale nie w poszczególnych obrazkach. Liczą się raczej sposoby na zyskanie świadomości własnych umiejętności, budowanie kreatywności i pewności siebie - które w konsekwencji zapewnią odwagę w działaniu. W związku z tym można uznać tomik za prowadzący do samorozwoju.

Alex Rovira, Francesc Miralles: Opowieści dla dzieci, które chcą uwierzyć w siebie

Czarna Owca, Warszawa 2020.

Lekcje

"Opowieści dla dzieci, które chcą uwierzyć w siebie. 35 historii o tym, jak pielęgnować poczucie własnej wartości" to jedna z książeczek z misją - ale całkiem nieźle zrealizowanych. Alex Rovira oraz Francesc Miralles postawili na drobne fabułki lub scenki do przemyślenia przez dzieci. Nawiązują również do tradycji czytania z dziećmi przed snem - ta książka bardzo dobrze się do tego nadaje, chociaż służy raczej podsunięciu tematów do rozmów i samodzielnych rozważań. Każda z historyjek prezentuje wybraną postać - bohatera często o nieoczekiwanym rodowodzie - anonimowego z perspektywy dzieci, wywodzącego się z różnych legend czy filozoficznych przypowiastek. Każdy bohater ma swój specyficzny sposób zachowywania się, ma też ważny przekaz dla odbiorców. ale to, co wynika z jego przygody, pojawi się dopiero na końcu. Raczej trudno będzie czytelnikom przewidzieć rozwiązanie - i dobrze, bo na zaskoczeniu wynikającym z puenty opiera się w sporej części mnemotechnika. Autorom chodzi o to, żeby dzieci przetrawiły podaną im informację i żeby nauczyły się wykorzystywać przeciwności losu jako punkt wyjścia do samodoskonalenia. Co więcej, na tak przygotowanej lekturze również dorośli mogą ćwiczyć optymizm czy samorozwój. Owszem, motywy bywają naiwne lub nieprzystające do dzisiejszej rzeczywistości - ale wprowadzają najmłodszych w świat wartości. "Opowieści dla dzieci, które chcą uwierzyć w siebie" to publikacja z morałem - a nawet z całym zestawem morałów. Alex Rovira i Francesc Miralles wybierają scenki uniwersalne, takie, które się nie zestarzeją. Nawiązują do motywów z wierzeń i baśni, opowieści, które inspirowały różnych twórców. Szukają tematów, które sprawią, że ludziom będzie się żyło lepiej. Pokazują, jak przekuć wady w pozytywy, przekonują, że w każdej sytuacji można znaleźć najlepsze dla siebie i dla innych wyjście. Jest tu bardzo dużo przydatnych podpowiedzi, chwil, które można przełożyć na rzeczywistość. I dzieci faktycznie mogą skorzystać z tak przygotowanej lektury: przyjrzeć się dylematom postaci, zastanowić nad ich potrzebami oraz rozwiązaniami, które mogłyby wprowadzić w czyn. Taki trening wydaje się niezbędny - przydatny również czytelnikom.

Chociaż same miniutworki są przejrzyste i dobrze objaśniają dzieciom, jak najlepiej postępować i jak wychodzić z opresji, pojawia się jeszcze po każdym tekście opowieść pedagogiczna. "Przemyśl to" to fragment kierowany bezpośrednio do małego odbiorcy - tak, żeby nikt nie przeoczył najważniejszych przesłań. To już typowe psychologiczne pouczenia, jednoznaczne wskazówki wyznaczające krąg refleksji. Dla dzieci z pewnością mniej atrakcyjne niż lektura - ale jeśli bierze się pod uwagę maluchy, które czytają samodzielnie - może im się przydać taki przewodnik, zastępujący komentarze rodziców. "Opowieści dla dzieci, które chcą uwierzyć w siebie" to książka, która nie nadaje się raczej do rozrywkowej lektury, jednak przynosi sporo ważnych opowieści. Każda relacja dotyczy tu innego problemu z codzienności - nie są to wydumane zmartwienia, a sytuacje, z którymi kilkulatki muszą się mierzyć. Alex Rovira i Francesc Miralles starają się przejrzyście naświetlić tematy warte uwagi i nauczyć dzieci wrażliwości, empatii oraz pewności siebie. To książka, która wyczula na innych i wskazuje sposoby postępowania w różnych sytuacjach. Przydaje się, kiedy dziecko nie potrafi pozbyć się nieśmiałości albo kiedy trudno mu porozumiewać się z innymi. Czasami może zastąpić skomplikowane wyjaśnienia.