Anna Kiedrzynek: Nie uszlachetnia. O leczeniu bólu w Polsce

Czarne, Wołowiec 2026.

Cierpienie

To zdecydowanie książka o różnych rodzajach schorzeń – bardziej i mniej znanych – ale powiązanych jednym tematem, indywidualnym cierpieniem, w które nie wszyscy chcą wierzyć. W efekcie ludzie borykają się nie tylko z problemem utrudniającym codzienne funkcjonowanie, ale i z podejrzliwością z zewnątrz – nie tylko ze strony rodzin czy przyjaciół, ale i lekarzy. Ból ma różne oblicza: czasami to ból podczas porodu, a czasami taki, który towarzyszy bohaterom reportaży Anny Kiedrzynek codziennie – bez szans na uśmierzenie. Ból "kobiecy" i ból "męski" - zjawiska, które rodzą szereg pytań pojawiają się tu na kolejnych stronach.

„Nie uszlachetnia. O leczeniu bólu w Polsce” to książka, która składa się z drobnych opowieści. Żeby przyciągnąć uwagę czytelników i uświadomić im, że to nie tylko sprawa dorosłych, rozpoczyna autorka od obrazów cierpiących dzieci: bolesne pęcherze na skórze powstające w wyniku najlżejszego nawet dotyku to bez wątpienia choroba ekstremalna (i trudna do wyobrażenia dla wielu) – ale też najłatwiej wyobrazić sobie ból na jej przykładzie. Bo jeśli nie widać ran, trudniej jest ocenić skalę czyjegoś cierpienia. Łatwo za to posądzić o nadwrażliwość, kombinowanie czy przesadę. I teraz: Anna Kiedrzynek rozmawia z kolejnymi ludźmi, żeby poznać ich historie i żeby sprawdzić, czy dostają odpowiednią pomoc medyczną. Ale – często (zbyt często) okazuje się, że lekarze są bezradni. Jest tu kilka problemów, które nakładają się na siebie i z których zwykli czytelnicy nie zdają sobie przeważnie sprawy, dopóki nie staną – sami, albo ktoś z ich bliskiego otoczenia – przed podobnym wyzwaniem. Jedno to kwestia różnych rodzajów bólu uprzykrzającego albo utrudniającego codzienność. Drugie – reakcje otoczenia. Trzecie – społeczny strach przed stosowaniem opioidów. Tu – pod koniec książki – autorka trochę walczy o to, żeby część ludzi dała sobie prawo do łagodzenia bólu. Przypomina, że zażywanie opioidów nie jest równoznaczne z braniem narkotyków, a jeśli robi się to pod kontrolą lekarza, nie stanowi niebezpieczeństwa. Z perspektywy czytelników przerażający może być nie sam fakt strachu, zwłaszcza ludzi starszych, przed rzekomymi narkotykami – co podejście ich bliskich, wyzywających od ćpunów. Dlatego dobrze, że książka „Nie uszlachetnia” powstała . Co ważne, Anna Kiedrzynek nie do końca chce się zajmować objaśnianiem tego, co nawet samym lekarzom sprawia czasami trudności – rezygnuje z wyjaśnień medycznych, chyba że są już absolutnie niezbędne do zrozumienia kontekstu. Częściej po prostu oddaje głos bohaterom, którzy przeszli już własną drogę do poznania tego, co najbardziej męczące – i w ich historiach zawiera niezbędne wyjaśnienia. Storytelling ma się tu doskonale: o wiele lepiej będzie przyjrzeć się tematowi bólu przy konkretach, z dala od abstrakcyjnych analiz. Zwłaszcza że widać dzięki temu dodatkowe, mniej kojarzone przez ogół, zmartwienia: problemy w pracy czy w związkach, konieczność rezygnowania z lubianych wcześniej rozrywek i daleko idące przewartościowania. Ból, którego z zewnątrz nie widać, potrafi kompletnie rozregulować życie. I Anna Kiedrzynek opowiada właśnie o tym: jak z bólem żyje się kolejnym bohaterom i co przysparza najwięcej kłopotów, kiedy lekarze rozkładają ręce. Anna Kiedrzynek chce się dowiedzieć – za sprawą swoich rozmówców – jak sami lekarze podchodzą do cierpienia pacjentów, czy łatwo jest rozwiązać problem bólu, czy też pozostawia się ludzi samym sobie. I to wszystko w erze nadużywania ogólnodostępnych leków przeciwbólowych, które jednak w tych wypadkach kompletnie nie mają sensu. Jest to publikacja atrakcyjna dla czytelników – i ważna dla społeczeństwa.