Júlia Sardà: Królowa w jaskini

Tako, Toruń 2023.

Podziemia

Jak to jest, kiedy można robić wszystko, czego się zapragnie, nikt nie stawia żadnych ograniczeń, a zabawa zdaje się nie mieć końca? Franka może się o tym przekonać. Może też przekonać się o tym, że co ją cieszy, niekoniecznie spodoba się jej dwóm młodszym siostrom, Karmeli i Tomce. Ale opowieść o dojrzewaniu – metaforyczna opowieść – musi rządzić się swoimi prawami i mieć w sobie cały szereg zaskoczeń dla małych odbiorców. Júlia Sardà tworzy baśniową historię, dość odważną na dzisiejszym rynku wydawniczym: proponuje dzieciom przejście w świat wyobraźni po to, żeby odkrywać własną tożsamość i żeby poznawać konsekwencje życia w zgodzie z pragnieniami. Trzy bohaterki – przyjaźniące się ze sobą dziewczynki – Franka, Karmela i Tomka – pewnego dnia wyruszają w głąb lasu. Idą, idą, idą, aż trafiają pod ziemię, a tam spotykają królową, Nie-Frankę. Nie-Frankę, a jednak bardzo do niej podobną (gdyby ją umyć, uczesać i ubrać tak jak Frankę, mogłyby być nie do odróżnienia. Dziewczynki pod ziemią mogą robić wszystko, co tylko wymyślą – ale ten pozorny chaos ma prowadzić przede wszystkim do samopoznania, przynajmniej w przypadku Franki, która jest najstarsza i najszybciej dojrzeje.

Autorka rezygnuje tu z równoważenia przygód: to Franka jest najważniejsza i nieistotne, że obok znajdują się jej siostry. One raczej mają hamować zabawę i ciągnąć w stronę domu, one nie odnajdą się w świecie „Królowej w jaskini”. Każda z nich musi doczekać się własnej przygody – na razie jednak uwaga wszystkich skupia się na wyczynach Franki i jej alter ego. Dzięki temu książka zaczyna wciągać czytelników w inny wymiar, nie tłumaczy wprost świata, za to sugeruje rozmaite możliwe drogi. Oczywiście wszystko utrzymane zostało w baśniowo-onirycznym klimacie i, co ważne, nie zawsze jest tu miło i przyjemnie. Autorka nie boi się pomysłów nawet rodem z sennych koszmarów – nie będzie straszyć dzieci, ale zachęci je do krytycznego podejścia do rzeczywistości z tego opowiadania. Ale nawet jeśli nie wszystkie dzieci poczują się w tej książce wygodnie, to liczy się tylko i wyłącznie fakt, że Franka odkryła coś dla siebie – ona w tej przestrzeni może rozkwitnąć i sprawdzić, do czego jest zdolna.

Ta opowieść biegnie dwutorowo: jeden tor to klasyczna narracja, opowiadanie, tekst, który dzieci mogą śledzić. Drugi tor jednak wydaje się ważniejszy: to ilustracje. Ilustracje czasem niepokojące, czasem drażniące, czasem dla odbiorców zabawne – pełne szczegółów, na które nie ma miejsca w opowiadaniu. Ilustracje, które pochłaniają dzieci, zabierają na wycieczkę razem z bohaterkami i sprawiają, że dużo mocniej będzie się angażowało w przedstawiony świat. Na ilustracjach można przedstawić to, co absurdalne albo dziwne, to, co nonsensowne i co przyda się w wyjaśnianiu niewyjaśnialnego. Ta książka zdecydowanie wyróżnia się wśród historii, jakie dzisiaj proponuje się najmłodszym – to przejście w krainę baśni bezkompromisowych i nieinfantylizowanych.

Karolina Tuchalska-Siermińska: Nie odkładaj siebie na później. Pierwszy krok w stronę życia na własnych zasadach

Media Rodzina, Poznań 2026.

Troskliwość

Troskliwość to pierwsze, co przebija z tej książki – „Nie odkładaj siebie na później” na nowo uczy zabiegane kobiety, żeby przyjrzały się własnym potrzebom i nauczyły się je zaspokajać, zanim pobiegną ratować świat. Karolina Tuchalska-Siermińska chce, żeby odbiorczynie nauczyły się dbać o siebie i żeby zrozumiały, że są ważne – bez względu na to, czego oczekują od nich inni. I tworzy poradnik, a jednocześnie książkę ćwiczeń – zestaw uwag i podpowiedzi mających pomóc w zmianie sposobu myślenia o własnej roli. Liczy się tu zachowanie zdrowia psychicznego i refleksja nad tym, co należy zmienić. Autorka na początku przygląda się przeszłości, żeby ocenić, jak bardzo wychowanie i doświadczenia poprzednich pokoleń mają wpływ na to, co odczuwają odbiorczynie. Kiedy już przeszłość zostanie rozczytana, przychodzi czas na teraźniejszość – i to jest miejsce na wprowadzanie zasad działania. Autorka uczy między innymi, jak odczytywać sygnały płynące z ciała – i jak interpretować emocje, a także – co zrobić, żeby wyregulować stan do pożądanego. Proponuje co pewien czas przerywniki od lektury w postaci ćwiczeń. Zadania do wykonania dla czytelniczek polegają tu na zastanowieniu się nad sobą i wypełnieniu kilku linijek tekstem – to dobra okazja do tego, żeby przećwiczyć podawane wskazówki w praktyce (a tym samym wbić je sobie w pamięć), albo żeby po prostu sprawdzić ich skuteczność. Dalej pojawią się między innymi skupienie się na własnych potrzebach, treningi dotyczące troski o siebie samą – i wreszcie, gdy już grunt zostanie prawidłowo przygotowany – budowanie zdrowych relacji z innymi. Chodzi o to, żeby działania były kompleksowe i żeby obejmowały najczęstsze źródła problemów. Dla czytelniczek będzie to rodzaj drogowskazu, zestaw porad, które można natychmiast wcielić w życie – bez wertowania podręczników do psychologii. Można się zastanawiać, czy taka psychologia pop, zbliżona trochę do coachingu, ma sens – ale jeśli ktoś potrzebuje szybkiego wsparcia, a woli pracować samodzielnie, może tu rzeczywiście odnaleźć szereg przydatnych tematów i podsumowań, które dadzą mu do myślenia. Karolina Tuchalska-Siermińska stawia na prosty język i ciepłą, serdeczną narrację – ma zamieniać się w przewodnika, ale nie w trenera – „Nie odkładaj siebie na później” to po prostu uwagi, z których czytelniczki sporo dla siebie wyciągną. Jeśli, oczywiście, będą chciały i uznają, że przyda im się zmiana – ale w innych okolicznościach raczej nie sięgną po taką publikację. Tu wszystko jest przygotowane tak, żeby zadbać o odbiorczynie, nawet strona graficzna – utrzymanie stron w pastelowych kolorach – i czułość, z jaką zwraca się autorka do odbiorczyń – to wszystko zostało przygotowane tak, żeby nie wywierać presji, ale uświadamiać konieczność zmian w określonych okolicznościach.

Jest to publikacja przygotowana tak, żeby czytelniczki, które rzeczywiście chcą zadbać o siebie nie musiały daleko szukać – a miały poczucie dobrze wykonanej pracy. „Nie odkładaj siebie na później” to przypomnienie, że każdy musi też pomyśleć o sobie, zanim zajmie się pomaganiem innym.

Anna Golonka-Fraś, Karolina Głaziewicz: Autyzm poza ramą. O dzieciach, które sobie radzą do momentu, kiedy przestają

Sensus, Gliwice 2026.

Wachlarz

Dzisiaj nie ma już podziałów w obrębie autyzmu (nie diagnozuje się na przykład zespołu Aspergera), neuroatypowość zostaje uznana za spektrum, a to oznacza, że jeszcze trudniej jest zwłaszcza rodzicom zdiagnozowanego dziecka przyjąć, co ich czeka, albo z jakimi zachowaniami będą się mierzyć. Autorki książki „Autyzm poza ramą” starają się więc przygotować dorosłych na różne przejawy funkcjonowania w spektrum. Anna Golonka-Fraś i Karolina Głaziewicz chcą zapewnić rodzicom nie tyle narzędzia co szansę na zrozumienie początku – na oswojenie się z diagnozą i nastawienie na przyszłość. W tym celu tworzą publikację, w której mnóstwo jest różnorodnych komentarzy dotyczących zwłaszcza dzieci, które nie mieszczą się w żadnych charakterystycznych ramach. Autorki rozprawiają się między innymi z mitami pokutującymi jeszcze z dawnych lat (autyzm to choroba małych chłopców, z autyzmu się wyrasta) i tłumaczą, co zrobić, kiedy sytuacja mogłaby się wymknąć spod kontroli. Czujnie sprawdzają, w jaki sposób dzieci mogą regulować emocje i jak przejawia się to w normalnym życiu – ale też, co w ich zachowaniach może przeszkadzać otoczeniu. Koncentrują się na wysokofunkcjonujących dzieciach, tych, które niekoniecznie wymagają natychmiastowej reakcji. Nie pozwalają na uśpienie czujności rodziców: wskazują momenty, w których może dojść do wybuchu i wyczulają na drobne sygnały nadchodzących kryzysów.

„Autyzm poza ramą” to książka, w której próbuje się uchwycić „niepodręcznikowe” – więc też i automatycznie mniej kojarzone – sytuacje związane z reakcjami autystycznych dzieci. Autorki dość często podkreślają rolę udawania: dzieci, które wiedzą, że odstają od rówieśników, zaczynają maskować swoje prawdziwe reakcje i potrzeby, uczą się między innymi, jak oszukiwać przy patrzeniu komuś w oczy albo jak modulować ton głosu – to wszystko wymaga mnóstwa wysiłku (a najpierw w ogóle zrozumienia roli takich zachowań w procesie komunikacji), wiązać się zatem może z przeciążeniem. Wiadomo, że w idealnym świecie znalazłoby się miejsce i na neurotypowych, i na neuroatypowych, ale autorki tej książki doskonale wiedzą, jak daleko nam do idealnego świata – więc będą wyczulać czytelników na niuanse, o których sami być może by nawet nie pomyśleli. Opowiadają o tym, co sprawia dzieciom autystycznym wiele trudności, ale posługują się tu podręcznikowymi kliszami, nie sprawiają wrażenia, jakby znały temat z własnego otoczenia. Wskazuje na to między innymi uporządkowanie treści w oparciu o stereotypy (i przy zaznaczeniu, że to stereotypy) oraz wykorzystywanie „wyznań” rodziców – skrótowych komentarzy pokazujących przykłady zachowań neuroatypowych dzieci. To oczywiście może ułatwić identyfikację problemu zwykłym odbiorcom, ale z kolei nie pozwoli na pogłębienie tematu – przez cały czas będą dorośli pozostawać na powierzchni zagadnienia. Jeśli czytelnicy tej książki chcieliby się przygotować na życie po diagnozie, dowiedzą się najpewniej, że nic nie da się powiedzieć na temat przyszłości ich dziecka – bo nie wiadomo, jaką z licznych ścieżek wybierze. Nie odbiera to jednak nadziei ani zapału do działania, w dalszym ciągu odbiorcy będą śledzić tekst – bo dzięki niemu otrzymają kilka cennych wskazówek, a może i zwrócą uwagę na te aspekty autyzmu, które do tej pory im umykały. Jest to bez wątpienia książka dla bezpośrednio zainteresowanych (zwłaszcza dla rodziców dzieci autystycznych wysokounkcjonujących), jednak części co bardziej dociekliwych rodziców na niektóre pytania nie odpowie.

Michał Wójcik: Tańczący z zamkami, czyli subiektywny przewodnik po zamkach, pałacach i dworach

Rebis, Poznań 2026.

Dawne czasy

Michał Wójcik nagrywa program o zamkach i pałacach – przygląda się tym ruinom, po których zostały tylko wspomnienia i tym budowlom, które – niszczone w kolejnych ustrojach i sytuacjach politycznych – teraz zyskały nowych właścicieli i szansę na kolejne życie. Sprawdza, co takiego jest w zamkach i pałacach, że rozpalają wyobraźnię czytelników – i przedstawia im szereg ciekawych miejsc z Polski. „Tańczący z zamkami, czyli subiektywny przewodnik po zamkach, pałacach i dworach” to książka wypełniona fotografiami (warto uważnie czytać podpisy, bo oprócz przedstawiających stan faktyczny zdjęć, mamy tu czasem i wizualizacje – pomysły, jak miejsce mogło wyglądać w przeszłości, albo jak będzie wyglądać, kiedy już zakończy się jego remont). Autor książki rozmawia z właścicielami ruin i odrestaurowanych zamków, wypytuje o plany i pomysły na miejsce, za to kompletnie nie zamierza rozmawiać o kwotach – więc jeśli kogoś interesuje koszt odnowienia zamku, będzie musiał zasięgnąć wiedzy z innego źródła. Ale tu dowie się, z jakimi wyzwaniami przyjdzie mu się mierzyć i jakie nieoczekiwane pułapki mogą go czekać.

Autor podróżuje do różnych miejsc w Polsce, przedstawia ciekawostki historyczne – tak, żeby odbiorcy mieli przynajmniej nikłe pojęcie o tym, co ukształtowało dane miejsce i jak przeszłość może się odzwierciedlać w zamku. Czasami tropi ślady legend, częściej jednak trzyma się konkretów – i podpowiada, czego można się spodziewać. Zwykle zamki i pałace mają być przez nowych właścicieli zamieniane na hotele i ekskluzywne pensjonaty, ale czasami rzeczywistość modyfikuje te zamierzenia – zwłaszcza wtedy, gdy nieoczekiwanie odkryje się cenny fresk. Nowym właścicielom zwykle zależy na tym, żeby udostępniać turystom odnalezione skarby – wpisują więc w przyszłą działalność także możliwość zwiedzania zamków, przynajmniej tam, gdzie to możliwe. Nie wszyscy chcą restaurować zamki od zewnątrz, niektórzy właśnie w rozpadających się murach czy bluszczach porastających zabudowania widzą wielki atut – i również wykazują się sporą dozą wyobraźni, żeby ocalać to, co dla innych byłoby problemem. Zamki to historie – i tych Michał Wójcik odbiorcom nie szczędzi. Potrafi opowiadać lekko i z humorem, a ponieważ nie zamierza tworzyć monografii zamków, a jedynie rodzaj reklamy swojego programu – wciąga czytelników w relacje wyjątkowe i za każdym razem inne. To wielka siła tej publikacji, można ją potraktować jak przewodnik turystyczny na przyszłość, można sprawdzić, jakie zamki i pałace pojawiają się w pobliżu – albo jak udało się ocalić ruiny i odbudować fortyfikacje. Nie ma tu dwóch identycznych historii, tak samo jak nie ma dwóch wspólnych narracji, ta książka ani przez moment nie będzie odbiorców nudzić. Podróż z Michałem Wójcikiem to mnóstwo anegdot i ciekawostek, spotkania z interesującymi ludźmi i opowieść o tych, którzy nie boją się marzyć, za to pragną ocalać historię dla potomnych. W takim ujęciu można faktycznie zarazić się miłością do przeszłości i szukać przejawów historii w najbliższym otoczeniu – tu pojawiają się bez przerwy ludzie, którzy postanowili zrobić coś dla lokalnej społeczności (i dla siebie samych): pomysły na biznesy, które wcale nie muszą wypalić – to dowód odwagi i pasji.

Justyna Bednarek: Tata w tarapatach. Krecia robota

Nasza Księgarnia, Warszawa 2026.

Tata czyta

Justyna Bednarek nie zwalnia tempa, chociaż czasami ma się wrażenie, że chętnie porzuciłaby już gdzieś tego tatę – Gerarda Filipa Wieczorka – zamiast biegać za nim (za nim w wersji spetityzowanej) i szukać go po obcych światach. Tym razem tata wpada w krecią norę, dokonuje jakiegoś przedziwnego splątania kontynentów, a jego rodzina prawie przetnie planetę na pół, żeby tylko odzyskać ukochanego ojca i męża. Jak zwykle pomocą służą też wierne zwierzęta (chociaż nie niesporczak, bo jest za mały, żeby w ogóle wiedzieć, co się z nim dzieje). Wystarczy wspomnieć, że tym razem tata trafia do nory pewnego uprzejmego kreta, ale ponieważ nie zamierza spożywać posiłków z pędraków, stara się jak najszybciej opuścić to miejsce. Rodzina z kolei szuka go – chociaż powoli traci pomysły na wynalazki. Co w tym wszystkim robią reptilianie – tego odbiorcy dowiedzą się już samodzielnie.

„Krecia robota”, kolejny tom przygód w serii Tata w tarapatach to polska odpowiedź na absurdalne powieści komiksowe. Justyna Bednarek wykorzystuje tu purenonsens i możliwość rezygnowania z pouczeń na rzecz rozrywki, żeby rozbawiać czytelników ciągłym – ciągnącym się już przez kilka tomów – pościgiem za wciąż gubiącym się tatą. Trzeba nieraz wykorzystywać silne uczucia, żeby odnaleźć drogę. Przydatne są też wynalazki – i tych nie brakuje w rodzinie, w której niemal każdy wykazuje się ponadprzeciętnymi cechami umysłowymi i zdolnościami do kreowania tego, co akurat jest potrzebne. Do rodziny Wieczorków dołącza i tym razem aspirant Kisiel, trudno sobie bez niego wyobrazić rzeczywistość – ale jeszcze trudniej jest sobie wyobrazić zwielokrotnionego Kisiela – a będzie trzeba. I tak z tej książki czytelnicy wreszcie dowiedzą się, kto naprawdę rządzi światem. W „Kreciej robocie” jest też miejsce na satyryczną podróż przez literaturę – kilka ciekawie przedstawionych klasyków czeka na rozszyfrowanie. Justyna Bednarek drwi sobie nawet z siebie (i rysownika, czyli autora ilustracji, Bartka Brosza) – powodów do śmiechu nie zabraknie bardzo długo. Liczy się w tej książce błyskawiczne tempo – czemu sprzyja ograniczenie warstwy tekstowej na rzecz tej rysunkowej i jednocześnie opieranie się na wyliczeniach. To podbudowa komizmu. Komizmu, który o nic nie walczy – chyba że o przekonanie dzieci do czytania jako źródła rozrywki. Tu chodzi o prezentowanie jak najbardziej szalonych pomysłów, oderwanie od prozaicznej codzienności i ucieczka w świat fantazji trochę rodem z pomysłów z marginesów książek i zeszytów podczas nudnych lekcji. Justyna Bednarek po raz kolejny udowadnia, że można zaintrygować opowieścią bez sensu – i znaleźć bardzo dużo motywów, które dla czytelników będą wartościowe. W serii o rodzinie Wieczorków mechanizm jest wciąż taki sam: tata (zniekształcony rozmiarowo, a tym razem i gatunkowo) trafia w miejsce, w którym wcale nie chciałby się znaleźć – z dala od możliwości i zasięgu jego bliskich. Bliscy zbierają siły, wynalazki i koncepcje, żeby pospieszyć na ratunek. To razem składa się na burzliwą opowieść pełną niespotykanych rozwiązań i niespodziewanych zwrotów akcji – czego chcieć więcej?

Christian Tielmann: Już umiemy zachować się uprzejmie

Media Rodzina, Poznań 2026.

Grzeczność

Tych dzieci jest czworo – chociaż w przedszkolu jest ich więcej. Ale ta czwórka: Tosia, Sara, Igor i Franek przyjaźnią się i starają się spędzać ze sobą czas jak najczęściej. Wspólnie też muszą dochodzić do prawd, które w zasadzie powinni im wpajać dorośli – rodzice i wychowawcy – ale znacznie przyjemniej jest samodzielnie ustalić zasady postępowania tak, żeby wszystkim wokół było miło. W tomiku „Już umiemy zachować się uprzejmie” w cyklu Mądra Mysz – w nowej podserii – dzieci mają przejąć rolę przewodników po świecie grzeczności (i nie tylko), żeby uświadomić małym czytelnikom, czego oczekuje się od nich w sytuacjach społecznych. Christian Tielmann proponuje odbiorcom książeczkę wypełnioną zwyczajnymi rutynowymi czynnościami i zajęciami. Oto dzieci w przedszkolu czas spędzają przy wspólnych posiłkach, czasami też na zabawie. Zwykłe wydarzenia prowokują je do rozważań na temat higieny (dlaczego przy kichaniu czy kaszlu należy zakryć usta, dlaczego trzeba myć ręce przed posiłkiem), ale znacznie częściej liczą się interakcje, w jakie bohaterowie wchodzą – i konsekwencje tych interakcji. Oto bowiem dzieci uświadamiają sobie, że wcale nie jest fajnie, kiedy rysują, a jedno żąda od drugiego podania kredki w określonym kolorze. Przy posiłkach też nie powinno się porywać całej tacy ulubionego przysmaku tylko dla siebie – a postarać się, żeby wystarczyło dla wszystkich, którzy mają na niego ochotę. Do tego obecność „magicznych słów” – coś, co każdy maluch musi sobie jak najszybciej wpoić, żeby uniknąć konfliktów i nieporozumień.

I zwykle tego typu uwagi przedstawiali dorośli. Panie przedszkolanki albo rodzice dbali o to, żeby w odpowiednim momencie zareagować i przedstawić właściwe podejście. Tym razem nie ma na to miejsca, to same dzieci – mali bohaterowie – są odpowiedzialne za przedstawianie zasad dobrego zachowania się w różnych okolicznościach. Dla czytelników będzie to z pewnością o wiele bardziej strawne i przyjemne od pouczeń ze strony dorosłych. Tu liczy się także fakt, że to dzieci same wychodzą z inicjatywą poprawienia niektórych postaw – zwracają sobie uwagę, wymyślają i wypracowują wspólnie zachowania, które usatysfakcjonują wszystkich w grupie. Przecież o wiele przyjemniej będzie rozmawiać (i łatwiej się porozumieć), kiedy każdy, kto chce zabrać głos, podniesie rękę i poczeka na swoją kolej (to już w ogóle naśladowanie dzieci ze szkoły, więc – element „dorosłości” w ujęciu bohaterów. Przedszkolaki wykazują się chęcią porozumienia i talentem do zażegnywania konfliktów. Szybko przekonują się, co im samym sprawia przykrość – i zapamiętują, żeby z takich zachowań rezygnować. Wprowadzają też to, co w zamian, więc mali odbiorcy sporo się z książeczki dowiedzą, a nie będą przy tym mieć wrażenia, że są stale upominani. Za stronę obrazkową odpowiada tym razem Lena Heger – i to autorka, która radzi sobie świetnie z bajkowym stylem w cyklu, nie będzie odbiorców odciągać od właściwych przesłań, za to pozwoli spędzać czas ze znanymi już bohaterami w nowej podserii. Obrazki pełnią tu ważną rolę – bo przyciągają uwagę maluchów i uprzyjemniają lekturę, są istotne w procesie budowania świadomości społecznej.

Fredrik Backman: Pozdrawiam i przepraszam

Marginesy, Warszawa 2026.

Najdłuższa podróż

To jest książka, która wgniata w fotel. Książka, która funduje emocjonalny rollercoaster. Książka, która nie powinna w ogóle istnieć, bo kiedy istnieje, to pokazuje, jak miałkie mogą być fabuły, kiedy na zwykłe życie patrzy się w zwykły sposób. Fredrik Backman przeszedł samego siebie i stworzył coś, co wymyka się opisom.

Najpierw siedmioletnia Elsa. Dziecko nad wiek rozwinięte i jednocześnie społecznie niedopasowane. Dziecko, które najprawdopodobniej ma zespół Aspergera, ale takich diagnoz nikt nie będzie tu stawiał, nawet nie są potrzebne. Elsa to po prostu dziecko prześladowane przez rówieśników, a w domu – bez przerwy czytające. Elsa zwykle irytuje swoją mamę (tata i tak się wszystkiego boi, więc nawet nie stara się zrozumieć córki), a sąsiedzi traktują ją jak uprzykrzonego bachora, który wtyka nos w cudze sprawy. Elsa wie dużo, dużo rozumie i wielu rzeczy się domyśla, ma przecież prawie osiem lat. Ale – jak każde osamotnione dziecko – potrzebuje ochrony przed światem. I taką ochronę zapewnia jej babcia. Babcia jest szalona. Robi wszystko, na co ma ochotę. Zachowuje się tak, jakby reguły z dorosłego świata jej nie obowiązywały. Wymyśla niezwykłe sposoby na pokonanie wrogów – i bez przerwy wpada w tarapaty, z których potrafi się wykręcić. Ta babcia to z jednej strony stereotyp (bo najbardziej na świecie kocha swoją wnuczkę i zrobi dla niej wszystko; a w łamaniu reguł zachowuje się jak dziecko, czyli najlepszy towarzysz małego bohatera), a z drugiej – ktoś, kto wymyka się schematom. Babcia jest naprawdę niezwykła. Tylko że umiera. Na samym początku książki, umiera na cholernego raka i nie może na to nic poradzić. Może za to pożegnać się w swoim stylu ze wszystkimi bliskimi. Babcia była świetna w opowiadaniu baśni – a w każdej z nich zawierała jakąś podpowiedź na uporanie się z codziennymi problemami. Teraz babcia wysyła Elsę na misję. Trzeba dostarczyć różnym ludziom listy, w których babcia pozdrawia i przeprasza. Elsa to wie, bo wszyscy zbywają ją tą wiadomością. Zanim wprowadzą do własnej historii. Historii bardzo często nieprzeznaczonej w ogóle dla dzieci. Już pierwszego dnia Elsa musi spotkać się z Psiotworem i Potworem. Psiotwór to ogromny pies, którego trzeba ukrywać przed lękliwymi mieszkańcami, Potwór to człowiek, który jest równie ogromny i nosi w sobie traumy, które nie pozwalają mu na zwyczajne funkcjonowanie. Ale to oni będą strzec bezpieczeństwa Elsy i to oni rozumieją najlepiej, o co chodzi ze światami przywoływanymi przez babcię. Podróż będzie długa, a odkrycia kolejnych relacji, które łączą bohaterów – i przy okazji wyjaśnienia, dlaczego niektórzy są tacy, jacy są, mogą zaskakiwać. Fredrik Backman wykazuje się tu przede wszystkim znakomitą umiejętnością prowadzenia obserwacji i głębokim zrozumieniem procesów psychologicznych. Pokazuje prywatne baśnie poszczególnych postaci i unika przy tym naiwności. Nawet perspektywa dziecka nie infantylizuje opowieści – za to bardzo dobrze tłumaczy kolejne mechanizmy. Jest w „Pozdrawiam i przepraszam” błyskotliwość i szczerość, jest ogromny ładunek uczuć i wiadomości, które nie zawsze chce się usłyszeć. W tym świecie nie ma łatwych rozwiązań, wszystko trzeba wywalczyć i wypracować, a do tego – należy wyjść ze swojej strefy komfortu i otworzyć się na innych, którzy też mają własne problemy. Ale u Backmana liczy się efekt, a ten olśniewa.