Sylwia Sitkowska, Katarzyna Troszczyńska: Kobiety, które pragną zmiany

Rebis, Poznań 2025.

Nowości

Sylwia Sitkowska i Katarzyna Troszczyńska nie odkrywają Ameryki, kiedy stwierdzają, że jedne kobiety są niechętne zmianom i raczej torpedują je w codziennym życiu, a inne wręcz przeciwnie – rzucają się bez wahania na wszystko, co nowe, żeby tylko uciec od stagnacji i wygody. Na szczęście po takim oczywistym otwarciu obie autorki bardziej zajmują się sytuacjami, w których zmiana wydaje się niezbędna – niż polaryzowanym podejściem do zmian jako takich. I książka zaczyna się toczyć w kierunku, który czytelników nie zaskoczy, ale który być może podsunie rozwiązania najczęściej spotykanych problemów.

Dieta, związek, przyjaźń, pieniądze i ewentualnie przeprowadzka (tu kojarzona z paleniem za sobą mostów) – to motywy, które najbardziej pasują do tematu zmiany. Jeśli dodać do tego jeszcze walkę z lękiem torpedującym wszelkie zamiary – pojawi się spis treści z książki „Kobiety, które pragną zmiany”. Autorki wybierają formę przystępną dla szerokiego grona odbiorców, to znaczy – rozmowę, dość swobodną, opartą na skojarzeniach i opisach, mniej na wyliczeniach (te trafiają do wyodrębnionych graficznie partii książki i stanowią rodzaj skryptowego podsumowania). Co ważne: obie autorki nie starają się wymyślać nowych metod na radzenie sobie ze zmianami – oswajanie stresu przed nieznanym czy pokonywanie barier w umysłach. Czytelniczki mają skorzystać na zestawianiu tego, co sprawdzone i co od dawna wiadome: wcale nie ma tu odkrywczych środków – jedynie porządkowanie tego, co udało się wynotować. Sitkowska i Troszczyńska wypełniają model kolejnych opartych na rozmowach poradników w cyklu – rezygnują też z podawania zbyt oczywistych przykładów: wiadomo, że każdą sytuację da się zaprezentować w modelowej scence, jednak forma przyjęta w tej książce nie wymaga takich rozwiązań: wystarczy, że każda z rozmówczyń od czasu do czasu napomknie o rozwiązywanym przez siebie przypadku albo o problemach znajomych – sprawdza się to o wiele lepiej i jest przekonujące z perspektywy odbiorców.

Zmiany mają być pożądane, ale żeby nie pozostawiły zgliszcz, trzeba się do nich przygotować. Kobiety, które rzucają się w nowe sytuacje impulsywnie, powinny nauczyć się analizować rzeczywistość i zastanawiać się nad przyszłością. Z kolei te bardziej lękliwe muszą dowiedzieć się, że zmiana to szansa na coś lepszego – nawet z porażek da się wyciągać wnioski na przyszłość. Zmiana to szansa: na lepszy związek, na lepszą pracę, na lepsze zarobki, na lepsze życie. Ta lektura funkcjonować może dla części czytelniczek jak impuls do działania, a przynajmniej pierwszy krok w kierunku zmian, tych w większym wymiarze. Nikt tutaj nie skupia się na drobnych kwestiach, które nie mają większego wpływu na jakość egzystencji – za to sprawy ważne i niosące ze sobą spore ryzyko, wymagają odpowiedniego nastawienia. Sylwia Sitkowska i Katarzyna Troszczyńska dobrze zdają sobie sprawę z tego, co gnębi ich czytelniczki – i odnoszą się do tych kwestii z wyczuciem. Jeśli ktoś potrzebuje poradnika, który jednak nie będzie przytłaczać nadmiernym psychologizowaniem – nie będzie się kojarzyć z podręcznikami i z narzucaniem pewnych rozwiązań – może tu się odnaleźć.

Sylwia Sitkowska, Katarzyna Troszczyńska: Kobiety, które starają się za bardzo

Rebis, Poznań 2022.

Podpowiedź dla zabieganych

Nawet mniej liczy się tutaj zestaw porad dla kobiet, które starają się za bardzo - znacznie ważniejszy okazuje się sam temat, motyw do uświadomienia odbiorczyniom. Sylwia Sitkowska w rozmowie z Katarzyną Troszczyńską prezentuje charakterystyczne podejście wspólne naprawdę szerokiej grupie pań: analizuje zachowania kobiet, które chcą wszystko robić najlepiej i nie potrafią odpuścić w żadnej dziedzinie. "Staraczki" płacą za to wypaleniem zawodowym lub depresją, pogorszeniem kontaktów międzyludzkich albo wręcz rozpadem życia towarzyskiego: w wielu wypadkach praca z terapeutą polega na uzmysłowieniu im, że świat się nie zawali, jeśli raz przyjdą do pracy w pomiętej bluzce albo rozdzielą obowiązki między członków rodziny czy współpracowników. Autorki tomu rozmawiają o tym, jak zawalczyć o awans (i dlaczego staraczki przeważnie czują się gorsze i nie zamierzają upominać się o podwyżkę), a także - jak nauczyć się cieszyć się życiem. Kolejne rozdziały zostały uporządkowane tematycznie: osobną kwestię stanowi tu akceptacja własnego ciała, osobną relacje z rodzicami, przygotowanie do wychowywania dzieci czy praca. Kobiety, które starają się za bardzo, mogą nawet nie zauważać problemu - dopóki nie urośnie on do rozmiarów nie do pokonania w pojedynkę. Katarzyna Troszczyńska zadaje celne pytania, próbuje pokazywać odbiorczyniom, że to często również jest ich udziałem - naświetla sytuacje i sceny, w których "staraczki" zyskują głos. Odnosi się do chwil z życia wziętych, nie tylko do problemów, z jakimi przychodzi się do gabinetów psychologów i psychoterapeutów: chce naświetlić potencjalne niebezpieczeństwa i pułapki. Sylwia Sitkowska z kolei odwołuje się do praktyki psychologicznej i dokłada do wyjaśnień jeszcze charakterystyczne wyznania klientek i pacjentek. Obie panie dążą do przypomnienia, że kobiety w naturę mają wpisane "staractwo": chcą zadowolić wszystkich i potrzebują czuć się ważne, w ten destrukcyjny sposób dowartościowują siebie i tracą zdrowie oraz szansę na miłe wspomnienia.

Forma sprawia, że więcej odbiorczyń zechce sięgnąć po tę publikację. Dwie kobiety luźno ze sobą rozmawiają, dzielą się poradami i wskazówkami, wytyczają możliwości i omawiają konkretne postawy. Nie eksponują przesadnie wiedzy z podręczników, zachowują się tak, jakby znajdowały się na towarzyskim spotkaniu i doradzały sobie jak przyjaciółki. To pozwala uniknąć zbyt skomplikowanego języka i przyczynia się do lepszego zrozumienia treści. Stałe nawiązania do przykładów z życia wziętych pomagają czytelniczkom odkryć ślady własnych zmartwień - wyczulają na jakość codzienności. Dzięki rozmowom, a nie sztuczkom z poradników, znacznie łatwiej zaangażować się w lekturę i wyciągać z niej to, co akurat potrzebne - taka stylistyka dobrze się sprawdza. Odbiorczynie nie będą się czuły pouczane, za to mogą liczyć na "samodzielnie" odkrywane prawdy o sobie - mechanizmy wraz z zasadami postępowania. Wpisują się Sylwia Sitkowska i Katarzyna Troszczyńska w ten sposób w trendy rynkowe: coraz więcej poradników przerabianych jest bowiem na wywiady-rzeki, dzięki czemu dociera do szerszego grona odbiorców. "Kobiety, które starają się za bardzo" to opowieść o pogoni za doskonałością nie do osiągnięcia - podkreślenie znaku czasów i kulturowych pułapek.

Sylwia Sitkowska: Odbuduj bliskość w związku

Rebis, Poznań 2022.

Relacje

Książka Sylwii Sitkowskiej to jednocześnie poradnik dotyczący wprowadzania zmian i pracy nad związkiem oraz zeszyt ćwiczeń (w razie potrzeby należy użyć dodatkowych kartek, co niby powinno być oczywiste, ale co autorka woli zaznaczyć). Sitkowskiej zależy na tym, żeby przypomnieć czytelnikom, że miłość się zmienia i zmieniają się oczekiwania partnerów wobec siebie - nie oznacza to wcale (a przynajmniej oznaczać nie musi) kryzysów w związku. Odwołuje się do wzorców, które odbiorcy mieli za sprawą swoich rodziców i dotychczasowych relacji, uczy, jak wprowadzać potrzebne zmiany. Proponuje dwunastotygodniowy program naprawy związków - zdaje sobie sprawę, że po tego typu publikacje sięgają ludzie, którzy rzeczywiście chcą podpowiedzi i zastosują się do nich. Ułatwia im zadanie przez rytm poleceń i zadań na każdy tydzień - wprawdzie znacznie trudniej jest o determinację i o realizację długoterminowych celów - ale kto chce ratunku, doceni systematyczność i zestaw wskazówek.

Książka "Odbuduj bliskość w związku" to spory objętościowo poradnik, w którym autorka sięga po typowe zabiegi mnemotechniczne i porady rodem ze skryptów. Stosuje często wyliczenia, wyróżnienia tekstu, ale też odwołania do przykładów i do obserwacji z praktyki terapeutycznej. Rozwiewa wątpliwości i mity na temat porad psychologów - jeśli trzeba, omawia po kolei kroki prowadzące do szczęścia w związku. Wprowadza diagramy, wykresy i tabele, a do tego - całe mnóstwo psychotestów, które pomagają w ocenieniu własnych doświadczeń. Nie zmusza czytelników do wnikliwych autoanaliz bez podstaw, jeśli trzeba wprowadzić bardziej szczegółowe oceny, decyduje się na wyznaczanie kolejnych pytań pomocniczych. Jakby tego było mało, autorka wprowadza charakterystyczne teorie z psychologii, odwołuje się do badań i do znanych nazwisk, żeby uświadomić czytelnikom, że problemy, z którymi oni się borykają, nie należą do rzadkich - i że ktoś już próbował je rozwiązać. Żeby zyskać pewność, że odbiorcy dobrze zrozumieli treść rozdziału, wprowadza autorka konkretne ćwiczenia polegające na wykorzystaniu zdobytej właśnie wiedzy. Zdaje sobie Sylwia Sitkowska sprawę z tego, że każdy związek rozwija się trochę inaczej i nie wszystkie schematy da się dopasować do przytaczanych scenariuszy - ale zachęca czytelników do oceniania i do wyciągania wniosków na podstawie obrazowych scenek. Często odwołuje się do uczuć i do charakterystycznych określeń czy wygłaszanych zarzutów - tłumaczy, dlaczego konkretne podejście może zniszczyć związek. Zaczyna od pokazywania, jakie podejście nie powinno mieć racji bytu, żeby potem skupić się na pozytywnych aspektach bycia z drugim człowiekiem. Uświadamia czytelnikom, jak można zmienić podejście - i tu pojawia się motyw, który dość często przekreśla przydatność poradników dotyczących samorozwoju: niezwykle trudno jest zastosować w praktyce porady, jeśli druga strona nie wykazuje także woli zmian. Na nic modyfikowanie języka i wygłaszanych komunikatów, jeśli interlokutor nie chce przyłączyć się do pracy nad związkiem. Dlatego też tom "Odbuduj bliskość w związku" ma szansę zadziałania - pod warunkiem, że partnerzy będą z książką pracować wspólnie.