Hervé Tullet: Rysorączka

Babaryba, Warszawa 2024.

Gryzmoły

Hervé Tullet to autor, który nie boi się eksperymentowania i zachęcania dzieci do eksperymentowania - poszukuje w książkach dla najmłodszych sposobów na wyrażanie siebie i na korzystanie z wyobraźni, najlepszym dowodem tego jest "Rysorączka". W odróżnieniu od różnych publikacji rysowankowych, w "Rysorączce" nie trzeba używać narzędzi do malowania i rysowania - można wykonywać polecenia dosłownie i potraktować książkę jak brudnopis, ale można po prostu wyobrażać sobie to, co autor każe zrobić - i sprawdzać efekty na następnej stronie. Jest tu nawiązanie do tomiku "Naciśnij mnie": znowu trzeba pocierać i naciskać kropki w określonych kolorach, ale tym razem - po to, żeby uzyskaną w ten sposób barwę nakładać na różne miejsca rozkładówki. I teraz: jeśli ktoś wolałby widzieć efekty działań, bo na przykład nie jest w stanie wyobrażać ich sobie, powinien postępować tak, jak nakazuje narracja. Wystarczy odrobina farby i brak strachu przed pobrudzeniem się, żeby tworzyć. Ale jeśli ktoś nie ma ochoty, czasu albo warunków na zabawę przyborami do malowania, może zostać przy samym czytaniu. Znów odwrócenie strony pokazuje, co powinny dzieci uzyskać (wszystko jedno, w wyobraźni czy na kartce). I na gotowym efekcie działań można bawić się dalej i wprowadzać do rysunku kolejne elementy. Tullet najpierw oswaja dzieci z tworzeniem, pokazuje im kropki, kreski i bazgrołki pozbawione większego sensu i celu - trzeba przyzwyczaić się do tworzenia i do styczności z farbami (w końcu do malowania używa się palców). Następny krok to już przejście poziom wyżej: dzieci przekonają się, że wyćwiczonymi przed chwilą zachowaniami mogą wypełniać kontury rysunków. I to wypełnianie dalekie jest od standardowych kolorowanek: pozwala trenować wyobraźnię i zmienić sposób patrzenia - nagle okazuje się bowiem, że nie ma jednego dobrego sposobu na pokolorowanie obrazka, a jeden abstrakcyjny wzór pasować może do różnych konturów. W ten sposób Hervé Tullet zdobywa sobie uznanie najmłodszych i pokazuje im, jak ważna jest sztuka w codziennym życiu. Tutaj można dać upust kreatywności albo odkryć w sobie pokłady twórczego myślenia. Można też zwyczajnie bawić się książką - kiedy bez farby będzie się łączyło kolejne kropki. U tego autora zwyczajność staje się odkrywcza, a pomysły urzekają swoją prostotą. Z pewnością do tak przygotowanej lektury każdy będzie chciał się dołączyć, a że książka jest utrzymana w tonie zwrotu do czytelnika - łatwo będzie dzieciom przekonać się do takich propozycji. Co ważne, mimo nastawienia na radosną twórczość i nieskrępowanej swobody ilustracyjnej nie ma tutaj wymyślnych grafik - znowu autor stawia na to, co najprostsze - kropki w trzech kolorach, gryzmoły bez ładu i składu, które następnie można wykorzystać jako wzorki i ozdoby kolejnych rysunków. Hervé Tullet otwiera dzieci, pokazuje im, że można na różne sposoby ilustrować i bawić się pomysłami. Zaprasza do pracy, w której nie ma złych rozwiązań albo nieudanych propozycji.

Hervé Tullet

Babaryba, Warszawa 2023.

Kropki

Nie trzeba wiele, żeby dobrze się bawić. Udowadnia to Hervé Tullet w kolejnych interaktywnych tomikach dla najmłodszych. "Naciśnij mnie" to książka nietypowa, bo po polsku i po francusku. Na każdej rozkładówce znajduje się zadanie dla dziecka - właściwa część, rysunek z polskim podpisem na parzystej, a francuski tekst na nieparzystej stronie. To oznacza, że tomik można wykorzystywać i do kształtowania dwujęzyczności u najmłodszych, i do oswajania z innym językiem - albo po prostu skupić się na ćwiczeniach dla najmłodszych. Warstwa graficzna to kropki w trzech kolorach. Żółte, niebieskie i czerwone, multiplikowane, zmniejszane i zwiększane - nic więcej tu nie będzie. A jednak dla dzieci ma Tullet propozycję serii zabaw, które pozwolą inaczej niż zwykle spojrzeć na książki.

Każda strona to bowiem zadanie dla maluchów. Zadanie proste: trzeba nacisnąć albo potrzeć jakąś kropkę, czasami klasnąć, a czasami przekręcić książkę. Niby nic, ale przewrócenie kartki zapewnia natychmiastowy efekt działań: kropki zmieniają kolory albo kopiują się, spadają na jedną stronę albo rosną. To wyzwanie, bo dzieci nie wiedzą, co stanie się, kiedy zrealizują polecenie. Nagrodą tymczasem jest zaskoczenie i możliwość kontynuowania zabawy. Przy okazji tomik ćwiczy sprawność manualną dzieci i sprawdza, czy rozumieją proste polecenia. Od czasu do czasu można też przetestować zdolności matematyczne - a dokładniej proste liczenie kilku elementów - i rozpoznawanie kolorów. I tyle - a jednak Tullet wie, że taka rozrywka szybko się dzieciom nie znudzi. Zwłaszcza że po każdym dobrze wykonanym zadaniu czeka je odpowiedni komentarz - autor wplata do narracji rozmaite pochwały i okrzyki radości. Jeśli taki tomik będą czytać dorośli swojemu dziecku - zyskują szansę włączenia się do zabawy i dopingowania pociechy. Mogą przy tym obserwować jej zachowania i reakcje na kolejne polecenia. Dzieci za to mają tu gotowy kolejny zestaw atrakcji: nagród za dobrze wykonane zadania. Wprawdzie sprowadzają się one tylko do wyrazów uznania, ale to i tak sporo. Przy minimalnym wysiłku (naciskanie i pocieranie kropek nie generuje zbyt wiele energii i nie wymaga dużo siły, a pozwala rozładować emocje) można zatem odnieść spory sukces. Hervé Tullet sam sprawia wrażenie, jakby się dobrze bawił. "Naciśnij mnie" to książka, która zamienia się w zabawkę i umożliwia kreatywny rozwój dziecka - to propozycja urzekająca minimalizmem i dobrym pomysłem. Dzieci będą usatysfakcjonowane takimi wyzwaniami i przekonają się do lektur. Okazuje się, że nie trzeba przekombinowanych publikacji i prześcigania się w dostarczaniu dzieciom informacji - najprostsze kolorowe kropki to zaproszenie do zabawy w najlepszym gatunku. Tullet wie dobrze, jak tworzyć dla dzieci i jak rozwijać ich wyobraźnię - tutaj decyduje się na prostotę, która urzeka i która przynosi możliwość uruchomienia fantazji dziecka. Przypomina o tym, co istotne w zabawach najmłodszych: odrzuca drogie gadżety i reklamowane produkcje, uświadamiając i dorosłym, i ich pociechom, że wszystko bazuje tak naprawdę na wyobraźni.

Hervé Tullet: Książka do kolorowania

Egmont, Warszawa 2014.

Rozwijanie wyobraźni

„Książka do kolorowania”: zwyczajny tytuł, zupełnie niezwyczajna zawartość. Hervé Tullet zapewni dzieciom rozrywkę i ćwiczenia w jednym, a do tego pokaże im, jak myśleć nieszablonowo i jak trenować wyobraźnię. Jego wielka publikacja to szereg niespodzianek. Dobra zabawa zdaje się nie mieć końca. Inaczej niż w standardowych kolorowankach, nie ma tu konturów do wypełnienia kolorem. Ich miejsce zajmują labirynty i kleksy, plątaniny dróg, tory wyścigowe i powtarzane proste kształty. W poleceniach dla dzieci znajduje się zwykle zapowiedź zabawy: trzeba na przykład objechać kredką tor wyścigowy aż dziesięć razy. Proponowane szablony wypełnić różnymi kolorami (największy – ulubionym). Tullet rezygnuje z klasycznych rysunków – jeśli chce „tradycyjnej” kolorowanki, bardzo ją dzieciom utrudnia: przedmioty zachodzą na siebie, a patrzący widzi wszystkie linie. Sam musi więc decydować, jak naprawdę wygląda obszar do pomalowania. To pomaga też w ćwiczeniu inteligencji dziecka.

Autor bardzo często nawiązuje do zadań rozwijających kreatywność. Nietrudno jest pokolorować konkretny znany przedmiot (czy nawet scenkę). Tutaj jednak w miejsce konkretów pojawiają się rozmaite gryzmoły i plamy. Czasami trzeba pokolorować noc, a czasami wymyślić, jak ozdobić przypadkowe esy-floresy. Autor rezygnuje ze zwyczajnych konturów z kolorowanek na rzecz negatywowych pozostałości po zabawie w malowanie: można na przykład kolorować białe ślady po pędzlu lub wypełniać kolorami kształty na czarnym tle (to zajęcie mało frustrujące, bo nie widać, że wyszło się za linię, a kształt pokolorowany wygląda wprost idealnie). Obrazki, na których dużo się dzieje, zyskują powiększenie, jakby odbiorcy mieli pomalować tylko fragment kadru. Innym razem kolorują regularne wzory (na przykład złożone z kwadratów) i tu muszą wykazać się kreatywnością, a pozornie bezsensowne ćwiczenie bardzo rozwija. Tullet pokazuje też, na czym polega praca wyobraźni. Dwa identyczne rysunki trzeba pokolorować zgodnie ze wskazówkami: niebo jest niebieskie, palma jest zielona – to podpowiedź do pierwszego. Wszystko wydaje się oczywiste. Ale już na drugiej stronie wskazówki brzmią: „niebo nie jest niebieskie, palma nie jest zielona”. Teraz dopiero zaczyna się kreatywność.

Dzięki potężnej „Książce do kolorowania” dzieci wypróbowują rozwiązania, których dotąd nie stosowały – których mogłyby nawet nie wymyślić, jako że przedszkolne zajęcia nie nauczą ich raczej abstrakcyjnego myślenia. „Książka do kolorowania” staje się również bardzo cennym źródłem absurdalnego humoru. Nieszablonowe podejście do rutynowych działań zaowocuje rozwijaniem umiejętności maluchów. Dostarczy im też rozrywki i wzbogaci codzienne zabawy. Warto wspomnieć, że Tullet czasem prowokuje – zachęca do eksperymentów (jak maluje się liściem czy truskawką). Przy jego publikacji na nic nie przyda się świadomość, jaki naprawdę kolor mają określone przedmioty. Tu koloruje się zgodnie z własnymi upodobaniami i emocjami, bez oglądania się na zewnętrzne wzorce. Tych zadań nie można wykonać źle, a dowolność w wyborze barw jest często bardzo kusząca.

„Książka do kolorowania” to publikacja dla dzieci, które znudziłyby się klasycznymi kolorowankami – i które łatwo się rozczarowują. Tullet proponuje zestaw zadań dla każdego malucha i wie, że czas spędzony nad tą pozycją zaprocentuje w przyszłości. „Książka do kolorowania” to zestaw zadań stymulujących rozwój dziecka – oryginalnych i pozwalających ćwiczyć wyobraźnię na równi ze zdolnościami manualnymi.