Darien Gee: Herbaciarnia Madeline

Prószyński i S-ka, Warszawa 2011.

Książka-koc

Urokowi Avalonu łatwo ulec, dlatego wracam do „Herbaciarni Madeline”, tomu, w którym Darien Gee przedstawia część bohaterów małego miasteczka – oraz przepis na chleb przyjaźni amiszów w różnych wariantach. To wystarczy, żeby zagwarantować czytelniczkom odskocznię od codziennych trosk. W „Herbaciarni Madeline” życie toczy się swoim trybem, z dala od zgiełku, ale nie od zmartwień. Jedna z bohaterek nie może się pogodzić z utratą syna, a za śmierć dziecka obwinia opiekującą się nim siostrę – choć od wypadku mijają całe lata, kobieta wciąż przeżywa żałobę. Sławna wiolonczelistka zostaje odsunięta przez męża na boczny tor. Nie dość, że nie wygra z kochanką, to jeszcze po drodze straciła umiejętność decydowania o sobie. Dziennikarka chce się poświęcić karierze. Ktoś traci pracę, ktoś inny musi wybierać między dobrem rodziny a drogą zawodową. Wszystkie kobiety od czasu do czasu trafiają do herbaciarni Madeline: starsza pani serwuje tu domowe jedzenie i zapewnia serdeczną atmosferę. Bo codzienność w Avalonie wydaje się ciekawa właśnie dzięki pełnym zapału postaciom, które potrafią zachęcić innych do działania. Wątkiem, który łączy poszczególnych bohaterów, jest chleb przyjaźni amiszów – swoisty łańcuszek, na początku przyjmowany z zainteresowaniem, potem z rosnącą irytacją. Zakwas należy przez dziesięć dni pielęgnować według instrukcji, a następnie podzielić na cztery części – z jednej upiec chleb lub ciastka, resztę rozdać przyjaciołom. Stopniowo zakwas zaczyna dominować w tematach mieszkańców – ale działa też jak rodzaj terapii: wytwarza nowe przyjaźnie, daje szansę na wybaczenie, uwalnia kreatywność. Wszystko przez to, że mieszkanki Avalonu, kobiety gospodarne i obowiązkowe, nie chcą zmarnować jedzenia.

Darien Gee w kolejnych rozdziałach przeskakuje między kilkoma wybranymi bohaterkami, naświetlając ich aktualną życiową sytuację. Rozwija relacje międzyludzkie i bardzo mocno przywiązuje czytelniczki do postaci, przede wszystkim dzięki szczerości. Owszem, jest niekiedy bardzo amerykańska, gdy we wzruszających scenach wkłada w dialogi porady psychologów, ale to nie przeszkadza w cieszeniu się lekturą. Autorka lubi zaskakiwać czytelniczki, dba o stałe podtrzymywanie ich uwagi. Nie traci czasu na nieistotne rozmowy, ale wykorzystuje możliwość uczestniczenia w życiu postaci. Sprawia, że mieszkanki okazują się bliskie nie tylko sobie nawzajem.

Gee pisze dobrze od strony technicznej. Ale ważne jest też założenie powieści – „Herbaciarnia Madeline” mieści się w Avalonie – literackim azylu dla autorki i czytelniczek. Darien Gee chciała zaproponować miejsce dodające otuchy, schronienie, niemal powieściowy raj. Nie zdejmuje problemów z postaci, ale pozwala sobie na ogromną dawkę optymizmu. Przez lekturę przebija uśmiech: to krzepiąca historia o tym, że wszystkim kłopotom da się zaradzić. Takie właśnie powinny być obyczajówki zapewniające odpoczynek. Darien Gee nie zależy na kopiowaniu prawdziwego życia – ona korzysta z prawa autora do upiększania tego życia i dodawania mu słodyczy. Nie przesadza w tym, nie staje się w swoim optymizmie męcząca, ale przywołuje miejsce, w którym każda z pań raz na jakiś czas chciałaby się znaleźć. „Herbaciarnia Madeline” to zestaw wątków, które niejednokrotnie stanowią trzon obyczajówek – tutaj współgrają ze sobą w wielogłosowej historii i pozwalają przywoływać kolejne wersje chleba przyjaźni amiszów. Naiwna wiara w innych ludzi u Darien Gee ma sens – Avalon to miejsce, które leczy dusze. „Herbaciarnia Madeline” jest jedną z pozycji obowiązkowych w zestawie z kocem, ciepłą herbatą i jesiennym wieczorem…

Darien Gee: Uśmiech Madeline

Prószyński i S-ka, Warszawa 2014.

Pomoc sąsiedzka

Atmosfera jak u Fannie Flagg, tyle że bez krwawej tajemnicy w tle. Małe miasteczko, w którym wszyscy się znają, zwyczajne codzienne problemy i mnóstwo kobiet. Taki jest „Uśmiech Madeline” – literacki przegląd trosk i marzeń zwykłych bohaterów. Darien Gee zaprasza czytelniczki do zamkniętego środowiska, w którym wiele postaci ma swoje drobne dziwactwa, ale wszyscy wzajemnie się akceptują i szanują. W tym raju na ziemi, do którego odbiorczynie szybko zatęsknią, będzie też miejsce na małe dramaty – nie wszyscy wiodą bowiem spokojne życie. Bettie, która prowadzi kursy tworzenia albumów, ma zaniki pamięci i zachowuje się coraz dziwniej. Yvonne staje się niebezpieczną konkurencją dla miejscowej firmy hydraulicznej, Ava samotnie wychowuje syna, a jedyną osobą, na którą może liczyć, jest… żona ukochanego (nieżyjącego już zresztą). Connie znajduje zagubioną kozę i opiekuje się nią z wielkim oddaniem. Frances marzy o córeczce i chce zaadoptować dziecko z Chin. Bohaterek przewija się tu wiele, a każda wnosi do powieści coś nowego i ciekawego. Każda też na swój sposób pokazuje, jak mierzyć się z wyzwaniami, które bez przerwy niesie los.

U Darien Gee wszyscy mogą na siebie liczyć. Nawet jeśli sąsiedzka pomoc wydaje się przykrym obowiązkiem, nikogo nie zostawia się tutaj w potrzebie. I dzięki wzajemnej choć często szorstkiej pomocy Avalon okazuje się azylem także dla czytelniczek. Ekstremalnie silne wzruszenia zdarzają się tutaj stosunkowo rzadko, ale każda z postaci ma inną – i równie ważną – historię do zaprezentowania. Mieszkanki Avalon nie dokonują wielkich czynów, ale bardzo chciałoby się je poznać. Tu wszystkie zmartwienia wydają się od razu mniejsze i łatwiejsze do rozwiązania. „Uśmiech Madeline” to powieść krzepiąca, a do tego ciepła i serdeczna.

Autorka sięga po motywy mniej obecnie w literaturze rozrywkowej eksploatowane. Nieszczęścia nie wiążą się u niej z chorobami cywilizacyjnymi, Gee stawia na bardziej uniwersalne uczucia. Lubi prowokować i rozbawiać odejściem od schematów: piękna Yvonne jest fachowcem od kanalizacji i rur, a żona i kochanka zaczynają ze sobą współpracować dla dobra dziecka tej drugiej. Wszystkim smutkom można zaradzić, projektując albumy na zdjęcia (według Bettie ma to mieć działanie terapeutyczne). Akcja w „Uśmiechu Madeline” toczy się powoli, ale dzięki sporej liczbie bohaterów i ich drobnych spraw wydaje się mknąć do przodu. Autorka przez sam sposób opisywania wydarzeń przywiązuje do siebie czytelniczki. Nie muszą one już angażować się w egzystencję i uczucia postaci – wystarczy, że porwie je rytm narracji. Sympatia do mieszkanek Avalon przyjdzie z czasem.

„Uśmiech Madeline” jest powieścią dla pań – apetyczną i gęstą od życiowych przełomów. Na odbiorczynie rozmiłowane w gotowaniu czeka tu garść przepisów, także do ozdabiania albumów łatwo się przy lekturze przekonać. Ale najważniejsza jest tu nadzieja płynąca z międzyludzkich więzi. Bohaterki nie muszą być zawsze wobec siebie serdeczne i troskliwe – ale nigdy nie pozostawią potrzebujących i pokrzywdzonych. W tej powieści nie ma miejsca na triumf złą – wszelkie zalążki przykrości zostają szybko stłamszone, a dobroć wolna od litości wygrywa. „Uśmiech Madeline” jest powieścią rozgrzewającą – dodaje otuchy i zapewnia czytelniczkom prosty relaks, nie odwołując się przy tym do męczących i wciąż powtarzanych fabuł czy rozwiązań z obyczajówek. W Avalon wszystko toczy się swoim trybem, odbiorczynie zyskują szansę zajrzenia do tego niemal baśniowego miejsca. To pozycja dla pań, które cenią w książkach kojące tony, serdeczność i brak poważnych zmartwień (lub poważnego traktowania dużych zmartwień), nie do przezwyciężenia. „Uśmiech Madeline” to odpoczynek.