Corey Pein: Nowy Dziki Zachód. Zwycięzcy i przegrani Doliny Krzemowej

Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2019.

Sen o pieniądzach

Dolina Krzemowa jawi się zwykłym odbiorcom jako eldorado – szansa na zrobienie błyskawicznej kariery, a i ogromnych pieniędzy. Nic dziwnego, że miejsce to kusi specjalistów – już sam pobyt tutaj ma uprościć drogę do biznesowego sukcesu. Corey Pein to dziennikarz, który nie zadowala się obiegowymi opiniami. Udaje się do Doliny Krzemowej, żeby sprawdzić jej legendę i przekonać się, czy rzeczywiście jest ona wylęgarnią start-upów i mekką dla młodych przedsiębiorców. „Nowy Dziki Zachód” stanowi zapis urozmaiconych praktyk autora – prowadzących do próby rozwiązania zagadki. Z jednej strony ma bowiem Pein okazję do poznawania kreatywnych ludzi – z drugiej – do obserwowania absurdów, które towarzyszą zbyt szybkiej drodze do sławy. Może też odnotowywać wszelkiego rodzaju błędy i wynaturzenia, problemy prowadzące do szybkiego wypalania się potencjalnych biznesmenów. Obserwuje prywatność bohaterów tomu, testuje też środowisko, w jakim funkcjonują. Z czasem sam zamienia się w pomysłodawcę start-upu, żeby jeszcze dokładniej sprawdzać, co naprawdę ma do zaoferowania Dolina Krzemowa. Wprowadza zatem czytelników w miejsce, do którego niewielu ma dostęp – do krainy, w której marzenia i pomysły mają się zmieniać w wielkie pieniądze. Sam może nawet nie chciałby wierzyć, że znajdą się inwestorzy – gotowi wyłożyć sporo, żeby wesprzeć start-up. Jeśli idea się sprawdzi, a firma podbije rynek, trafi w niszę i będzie odpowiedzią na realne potrzeby odbiorców – zainwestowane pieniądze zwrócą się z nawiązką. Ale wiele projektów ponosi fiasko, nie przyczyni się do zrealizowania snu o bogactwie. Twórcy start-upów ten scenariusz znają doskonale, wiedzą, że w podobnym wypadku mogą zacząć wszystko jeszcze raz – z nowym pomysłem, spróbować szczęścia w innej dziedzinie, z czystą kartą. Nikt nie będzie mieć im za złe pomyłek, znajdą się kolejni inwestorzy.

Ale nie możliwość ciągłego zaczynania biznesu na nowo najbardziej autora pociąga – a temat naginania prawa. Niektóre start-upy stanowią niezwykły eksperyment społeczny. Można robić to, co zakazane – najpierw z premedytacją łamać zasady, a później, kiedy już osiągnie się cel – dostosowywać się do nich. Sam Pein nie zajmuje się szukaniem wyjątkowego pomysłu na start-up, raczej sprawdza, ile minimalnie powinien zrobić, żeby zaistnieć na rynku, a zbytnio się nie przemęczyć. Robi to, żeby zyskać materiał do książki – ale też trochę dla zabawy. A że czegoś się przy okazji uczy, dzieli się z czytelnikami swoimi odkryciami. Nie przerażają go nowe technologie, do wszystkiego podchodzi z dystansem (czasami nawet trochę zbyt duży luz zachowuje we własnych działaniach, ironizuje też na temat tych, którzy podejmują ryzyko dla łatwego – jak im się wydaje – zarobku). Pomysły na start-upy można sobie wygenerować komputerowo (ale, uwaga: wszystko już było!), opisy skompilować z innych opisów, inwestorom powiedzieć po prostu to, co chcą usłyszeć. „Nowy Dziki Zachód” to na pewno nie publikacja dla idealistów – i tych, którzy wierzą w uczciwość w wyścigu po fortunę. Przygotowana jako reportaż uczestniczący daje odbiorcom pojęcie o dążeniu do wielkich biznesów. Napisana jest z humorem (często bardzo zgryźliwym), ale zdarzają się też autorowi całe partie tekstu hermetycznego, niejako dla wtajemniczonych. Nie będzie porządkowania wiadomości – zamiast tego zestaw przeżyć i obserwacji spoza codziennych doświadczeń odbiorców. Gdyby ktoś zatem chciał przejść do oszałamiającej kariery – nie znajdzie tu poradnika, ale może się przymierzyć do kreatywnego rozwiązywania problemów.

Marta Zucker: Kobiety globalne w świecie start-upów. Rozmowy w Dolinie Krzemowej

PWN, Warszawa 2016.

Pomysł

Zwykłym czytelnikom, niezorientowanym w biznesowych sprawach, nazwiska z okładki nic nie powiedzą. Siedem kobiet (w sześciu rozmowach) przedstawia tu swoje pomysły na biznes – lub swoją drogę w świecie zdominowanym przez mężczyzn. Marta Zucker w tomie „Kobiety globalne w świecie start-upów” nie ukrywa, że to środowisko jest mocno podzielone pod względem płci, przyznają to zresztą także bohaterki książki. Ale każda z nich znalazła swój sposób, żeby zaistnieć mimo uciążliwości i oceniania przez pryzmat płci. Temat noszenia sukienek w Dolinie Krzemowej powraca tu jak refren, ale autorki nie mają zamiaru akcentować tonów feministycznych czy rozpaczać nad nierównością. Po prostu działają, robią swoje, osiągają sukcesy – i wtedy już nic nikomu nie muszą udowadniać. Marta Zucker przeprowadza z nimi wywiady, ale wybiera do książki formę monologów. Swoje pytania ukrywa pod hasłami, z których tworzy tytuły podrozdziałów. Wystarczy jej, że opracowuje całe rozmowy i czuwa nad ich przebiegiem, nie musi włączać do nich siebie. To podejście dobrze się sprawdza, czytelnicy mają bowiem wrażenie ciągłości tekstów – i nie rozpraszają się przy lekturze.

Swoje rozmówczynie Marta Zucker wprowadza dzięki krótkim notkom biograficznym: dla bohaterek to rodzaj wyciągu z CV. Tu pojawiają się ukończone kierunki studiów, osiągnięcia zawodowe czy miejsca zamieszkania (również dużo mówiące w kontekście rozwijania biznesu). Zucker wybiera kobiety nastawione na sukces na skalę światową – owszem, podkreślające polskie pochodzenie, ale nie zamykające się na tylko jeden rynek. Niektóre z rozmówczyń analizują konkretny plan i skupiają się na konkretnych problemach, z jakimi przyszło im się mierzyć, inne posługują się zawodowym żargonem i w ogóle nie precyzują rodzaju zajęcia, a koncentrują się na mechanizmach. Widać w tomie różnice w podejściu, ale i sposoby na wykorzystywanie szans. Dla jednych kobiet ważne będzie stałe udoskonalanie wybranego raz pomysłu, dla innych – ciągłe zaczynanie od nowa, dla jednych firma i współpracownicy, dla innych – kolejne tworzenie zespołów, które coś osiągną. Marta Zucker nie szuka ani sprawdzonego schematu działania, ani umiejętności godzenia życia zawodowego z prywatnym. Jej publikacja jest mocno stematyzowana i kierowana do świadomych czytelników – tych, którym temat start-upów nie jest obcy. Inni momentami poczują się zagubieni w gąszczu profesjonalnych terminów, ale i w niebajkowym świecie – bo zamiast akcentowania spokojnego i szczęśliwego życia jest tu nieustanny pęd do kariery. Co ciekawe, bohaterki właśnie w takiej rzeczywistości czują się najlepiej i nie tęsknią za innymi sposobami spędzania czasu.

„Kobiety globalne w świecie start-upów” to obraz poświęcenia się pracy zawodowej i rywalizacji z rekinami biznesu. Zucker odsłania przed czytelnikami tajniki nietypowych zajęć, pokazuje drogę, na którą mało kto się decyduje. Nie robi tego z pozycji amatorki – jej publikacja daleka jest od plotkarskich czy obyczajowych wyznań, to precyzyjnie skonstruowana i fachowa opowieść o tworzeniu i rozwijaniu swojego biznesu. Jest to lektura ważna dla ambitnych odbiorców, ceniących sobie największe wyzwania. Zucker wprawdzie nie przytacza metod działania – ale pozwala na moment zajrzeć do świata rozkręcanych na globalną skalę firm. Trochę zaspokaja ciekawość czytelników, a trochę ją rozbudza – ale zawsze kusi dobrze przygotowaną książką. Tu nie ma miejsca na motywacyjne mowy ani na pustosłowie.